Bommen Berend in Overijssel

In deze nieuwe aflevering van Waterwolf duikt historica Martje van der Linde in de op één na grootste waterramp van de 19e eeuw: de stormvloed van 1825 in Overijssel. Samen met Marieke van Zanten reist ze langs de plekken waar het water genadeloos toesloeg. Een vergeten catastrofe die nog altijd belangrijke lessen bevat voor vandaag.

• De podcast onthult dat de waterwolf een eeuwenoud beeld is dat het water als een dierlijke vijand portretteert, die beheerst en overwonnen moet worden.
• In 1825 vond in Overijssel de grootste natuurramp van de 19e eeuw in Noordwest-Europa plaats, maar deze is vrijwel vergeten in het collectieve geheugen.

De slotaflevering van de podcast over Bommenberend neemt je mee naar Duitsland, waar blijkt hoe Bernhard van Galen daar wordt herdacht. Bij zijn grafmonument in Münster staat trots dat hij 'heel Overijssel' veroverde – Transisalaniam Totam – en dat zegt veel over zijn ambitie. Ook wordt duidelijk dat zijn beeld door de eeuwen heen sterk is veranderd, en dat niet alleen de Republiek maar ook zijn eigen onderdanen onder hem hebben geleden.

• In 2017 ontdekte amateurhistoricus Gesienus Grisse dat het Staatse leger Vriezenveen in brand stak, niet Bommenbeer, om een vrij schootsveld te creëren.
• Het grafmonument van Bernhard van Galen in de Dom van Münster vermeldt trots "Transisalaniam totam" – heel Overijssel – als een van zijn veroveringen.

In deze aflevering duiken we in het Rampjaar 1672, waarin Overijssel werd overrompeld door bisschop Bommenbeer. Terwijl de ene stad zich snel overgaf, bood Gramsbergen drie dagen lang verzet en wist Blokzijl de Münsterse troepen zelfs te verslaan. Een verhaal over moed, verraad en een provincie die ondanks alles hoop putte uit een glorieus moment van verzet.

• De 17-jarige vaandrig Gerrit van Riemstijk hield in 1672 met dertig man het kasteel van Gramsbergen drie dagen tegen, maar zijn zwaard werd afgepakt.
• Blokzijl was in 1672 de eerste plaats in Overijssel die de troepen van Bommenberend verdreef; Willem III schonk de plaats daarom stadsrechten.

Deze bonusaflevering draait volledig om de titelsong van de podcast. Henrik-Jan Bukkers liet zich inspireren door de beruchte bijnamen van Bommenbeer, zoals kerkruïner en boerenplaag. Luister hier het complete nummer en ontdek hoe de mythe rond deze Twentse figuur muzikaal tot leven komt.

• De titelsong van Henrik-Jan Bukkers is gemaakt vanwege een schimpgedicht met vele bijnamen van bommenbeer, gevonden in de hal van havezate Breklenkamp.
• In de intro van aflevering 4 zijn Luc en de presentator te gast op havezate Breklenkamp in Twente, waar het schimpgedicht met bijnamen hangt.

Gerard Adolf Bentinck koos in 1672 openlijk de kant van de bisschop van Münster en werd beloond met het stadhouderschap van Overijssel. Na de Vrede van Keulen werd hij echter weggezet als collaborateur en verrader, een beeld dat lang bleef hangen. Deze aflevering ontrafelt hoe de term 'collaborateur' uit de Tweede Wereldoorlog ten onrechte op hem en anderen uit het Rampjaar werd geplakt.

• Gerard Adolf Bentinck werd na de overgave van Zwolle in 1672 door bisschop Bernhard van Galen beloond met het stadhouderschap van Overijssel.
• Bij de mislukte herovering van Coevorden in 1673 liet Van Galen de Vecht afdammen, wat leidde tot een watersnood die tot in Zwolle slachtoffers eiste.