De Man en de Maan

Na maanden van spanning en uitstel is het eindelijk zover: het Nederlandse radiotelescoop-instrument achter de maan wordt aangezet. Maar de vreugde is van korte duur wanneer de communicatie wegvalt en de antennes vastlopen, waardoor het team opnieuw moet vechten voor een teken van leven.

• De Chinese ruimtevaartorganisatie stelde het aanzetten van de Nederlandse radiotelescoop maandenlang uit uit angst voor risico's, ondanks dat het technisch mogelijk was.
• Het Nederlandse team kreeg data alleen via foto's van het Chinese controlescherm, waardoor ze met vertraagde momentopnamen moesten werken.

5 maart 2020 · 56 minuten

Lege laptops en Chinees wantrouwen in de ruimtevaart

Mark Kleinwold mag met zijn radiotelescoop mee op een Chinese raket naar de maan, maar al snel wordt het wantrouwen voelbaar. Het advies om alleen lege laptops mee te nemen naar China en een verhitte ruzie in de kantine over een muziekfragment laten zien hoe de internationale politiek de wetenschappelijke samenwerking onder druk zet. Een ogenschijnlijk klein detail kan alles laten ontsporen.

• Op een handelsmissie in 2018 raadde het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken aan om alleen lege laptops mee te nemen naar China uit angst voor spionage.
• Nederlandse radioastronoom Mark Kleinwold ontdekte tijdens een verblijf in China een mysterieus Windows-bestand op zijn MacBook, wat duidde op een mogelijke hack.

Een Nederlands team bouwt een unieke uitrolbare radioantenne voor achter de maan, maar de Chinese partner dwingt een haast onmogelijke deadline af. Terwijl de ingenieurs zich een slag in de rondte werken, groeit het wantrouwen en lijkt de samenwerking te stranden. Uiteindelijk belandt Mark op een streng beveiligde lanceerbasis, waar hij beseft dat hij niet zo welkom is als hij dacht.

• De Chinese delegatie kwam niet voor inspectie van de radiotelescoop; ze hadden echter nooit een visum aangevraagd.
• Het Chinese team boorde pas gaten voor de antenne in de satelliet toen het Nederlandse team al in China was, twee maanden voor lancering.

Mark Klein Wolt ziet zijn droom van een radio-telescoop achter de maan in duigen vallen wanneer de Chinezen zijn kwalificatiemodel afwijzen en een onhaalbare deadline stellen. Terwijl de samenwerking verhardt en Harry Förster wil stoppen, zoekt Mark naar een nieuwe strategie. Met advies van China-deskundige Annemarie Montulet leert hij dat flexibiliteit en informele communicatie de sleutel kunnen zijn om het project te redden.

• Een Chinese partijsecretaris heeft vaak de echte macht, ook al staat hij niet bovenaan het organogram; buitenlandse samenwerkingen missen daardoor de echte beslisser.
• De Chinezen beschouwen gemaakte afspraken als niet-bindend en beginnen bij voorkeur opnieuw, wat botst met de westerse behoefte aan vaste mijlpalen in een ruimtevaartproject.

Sterrenkundige Mark Kleinwold reist met een kostbaar testmodel van een radiotelescoop naar China, maar de samenwerking verloopt allesbehalve soepel. Na eindeloze discussies over specificaties en dubieuze testresultaten volgt een onverwachte afwijzing. Terwijl Mark alleen achterblijft, ontdekt hij dat niets is wat het lijkt en dat 'alles komt goed' in China een heel andere betekenis heeft.

• Tijdens de bagagecontrole op Schiphol dacht security dat de radio-telescoop een bom was omdat Mark zei dat niemand de koffer mocht aanraken.
• De cleanroom van de Chinese academie bleek stoffiger dan de buitenlucht in Amsterdam, wat het testen bemoeilijkte.