De ontmaskerde vervalsing. Het onwaarschijnlijke levensverhaal van Helene Kröller-Müller

12 december 2025 · 38 minuten

De Wacker-affaire en het valse van Gogh in het Kröller-Müller Museum

In deze aflevering onderzoeken we de Wackeraffaire, een van de grootste kunstvervalsingsschandalen ooit, en het vervalste Van Gogh-schilderij Zeegezicht bij Saintes-Maries-de-la-Mer dat in het Kröller-Müller Museum terechtkwam. Directeur Benno Tempel en curator Renske Cohen Tervaart bespreken de rol van de kenner, de invloed van smaak en macht, en waarom het museum dit valse werk nu tijdelijk opnieuw toont.

• Het schilderij 'Zeegezicht bij Les Saintes-Maries-de-la-Mer' werd in 1928 gekocht door Helene Kröller-Müller, nadat er al twijfels waren over de echtheid.
• Helene kocht het werk uit loyaliteit aan haar kunstadviseur H.P. Bremmer, die de vervalsing als echt bestempelde om zijn eigen expertise te verdedigen.

Het proces tegen Otto Wacker eindigt met een vernietigend vonnis: dertig van de drieëndertig schilderijen blijken vervalsingen. Helene Kröller-Müller weigert de uitspraak te accepteren en zet alles op alles om haar museum en collectie te redden. Ondanks tegenslagen en financiële problemen weet ze uiteindelijk de staat te overtuigen en haar levenswerk te voltooien.

• In 1932 oordeelde de rechter dat 30 van de 33 door Otto Wacker verkochte Van Goghs vals waren, gemaakt door zijn broer Leonhard.
• Helene Kröller-Müller weigerde het vonnis te accepteren en bleef geloven dat haar Zeegezicht bij Les Saintes-Maries-de-la-Mer een echte Van Gogh was.

In 1928 reizen Helena en Sam naar Berlijn, waar ze horen dat de Duitse politie een strafrechtelijk onderzoek is gestart naar Otto Wacker. De kunsthandelaar wordt verdacht van het vervalsen van 33 schilderijen van Vincent van Gogh. Eén van die schilderijen is eigendom van de Kröller-Müller stichting, wat Helena's collectie in gevaar brengt.

• De Duitse politie startte in 1928 een strafrechtelijk onderzoek naar Otto Wacker voor de mogelijke vervalsing van 33 Van Gogh-schilderijen.
• Helene Kröller-Müller kocht het schilderij 'Zeegezicht bij Saintes-Maries-de-la-Mer' van Bremmer, dat later als vervalsing van Otto Wacker werd bestempeld.

In 1928 twijfelt kunstkenner La Faille aan de echtheid van dertig Van Goghs uit de collectie van Otto Wacker. Bremmer verdedigt de werken fel, maar de twijfel blijft knagen bij Helene Kröller-Müller. De zoektocht naar de waarheid brengt haar in een web van geheimen en verborgen motieven.

• Kunstcriticus Lafaye trok in 1928 de authenticiteit van 30 van de 33 door Otto Wacker verkochte Van Gogh-doeken

In 1928 ontdekt Helene Kröller-Müller moderne kunst via de controversiële kunstkenner Bremmer, die haar leert door de verf heen te kijken naar een diepere emotie. Haar verzameling van Van Goghs wordt een spirituele zoektocht, maar haar trouw aan Bremmer leidt tot spanningen binnen het gezin en een beschuldiging van vervalsing. Deze aflevering onthult hoe haar passie voor kunst uitgroeit tot een levenswerk dat het eerste moderne kunstmuseum van Nederland creëert.

• Helene Kröller-Müller kocht haar eigen spirituele leraar H.P. Bremmer, die haar moderne kunstles gaf en haar levenslange adviseur werd.
• In 1928 ruilden Anton en Helene een echte Van Gogh in voor een vermoedelijke vervalsing, waarna Bremmer hen een lesje leerde door te beweren dat hij vals was.