De Open Monumentendag podcast

2 september 2024 · 39 minuten

Vrijmetselarij en muziek in een monumentaal kerkgebouw

In Hilversum staat Gebouw De Vereeniging, een eclectisch monument met een verrassende geschiedenis. Ooit gebouwd als kerk voor vrijzinnigen, maar al snel een thuisbasis voor de Vrijmetselarij. In deze aflevering ontdek je hoe het pand dienstdeed als radiostudio en communicatiepost, en waarom het tot op de dag van vandaag een bijzondere plek is.

• Gebouw De Vereeniging werd rond 1900 gebouwd als kerkzaal voor de Vrijzinnig Protestantenbond, omdat in het katholieke Hilversum geen zalen verhuurd werden aan andere geloofsgemeenschappen.
• Tijdens de Tweede Wereldoorlog confisqueerden de Duitsers het gebouw; er kwam een communicatiepost met Berlijn en later een distributiekantoor, waardoor de balustrade werd dichtgetimmerd.

In deze aflevering gaat Vincent Bijlow met een gids en de stationsmanager door de Koninklijke Wachtkamer op station Den Haag HS. Ze ontdekken een 19e-eeuws interieur dat vrijwel ongewijzigd is gebleven en nog steeds door de koninklijke familie wordt gebruikt. Ook horen ze bijzondere verhalen over koninklijke ontvangsten, de trein die letterlijk voor de deur stopt en de rijke details van dit verborgen monument.

• De Koninklijke Wachtkamer wordt nog altijd gebruikt; bij een koninklijk bezoek verblijft de familie er slechts een uurtje, waardoor het negentiende-eeuwse interieur vrijwel onversleten is gebleven.
• Speciaal opgeleide conducteurs en een machinist zorgen ervoor dat de koninklijke trein precies stopt bij de deur van de wachtkamer op perron 1 van station Den Haag HS.

19 augustus 2024 · 40 minuten

Radio Kootwijk: van zendstation tot monument

Radio Kootwijk was ooit het trotse zenderstation dat Nederland met Indië verbond, gebouwd in de zandvlaktes van de Veluwe. Ontdek hoe deze 'kathedraal in de woestijn' met zijn bijzondere architectuur en innovatieve techniek een wereldzender werd. Nu, een eeuw later, is het een monument waar verleden en toekomst samenkomen.

• Radio Kootwijk werd gebouwd voor lange-golftelegrafie naar Nederlands-Indië, maar die techniek was na drie jaar alweer achterhaald.
• Architect Luthmann verwerkte in de vloer van de zenderzaal opzettelijk één foutje, als eerbetoon aan de traditie dat alleen de allerhoogste zonder fouten is.

In het Gelderse Rekken ondergaat een oude kerk een opmerkelijke transformatie: straks kun je er 'hemels overnachten'. Naast de kerk wordt het historische café Kerkemeijer gered en verbouwd, met ruimte voor horeca, streekproducten en nieuwe woningen. Een bijzonder verhaal over het behoud van een dorpshart waar kerk, café en gemeenschap al eeuwen met elkaar verbonden zijn.

• De kerk van Rekken uit 1872 wordt omgebouwd tot B&B: vier slaapkamers komen op 2,5 meter hoogte, zodat gasten 'hemels' overnachten tussen de kerkramen.
• Toen de laatste katholieke viering werd gehouden, stonden zelfs jongeren met tranen in de ogen; de kerk werd daarna officieel aan de eredienst onttrokken.

In Hotel De Wereld in Wageningen werd op 5 mei 1945 de Duitse capitulatie besproken. Deze historische plek is nu een Rijksmonument waar je tijdens Open Monumentendag in de originele Kapitulatiezaal de verhalen van toen kunt ontdekken. Je hoort hoe het hotel de wereldberoemde geschiedenis levend houdt, van verborgen details tot kamers die zijn gewijd aan vrijheidsstrijders.

• De sloopvergunning voor Hotel De Wereld werd in de jaren zestig alleen teruggedraaid na protesten en een actie van een Tweede Kamerlid van de CPN.
• Op de iconische foto in de kapittelzaal staat niet generaal Blaskowitz maar zijn tweede man Reichelt, omdat Blaskowitz pas bij de tweede bespreking verscheen.