De Stilte van Sobibor

12 oktober 2025 · 42 minuten

Sovjetfoto's onthullen verborgen geschiedenis van Sobibor

Nieuw ontdekte Sovjet-foto's uit augustus 1944 tonen Sobibor als een chaotische puinhoop, niet als het opgeruimde kamp dat in de boeken staat. De foto's bewijzen dat de Duitsers lang niet alle sporen van de massamoord hebben uitgewist. Zo verandert het beeld van hoe het vernietigingskamp transformeerde naar de herdenkingsplek van vandaag.

• In 1944 toonden Sovjetfoto's van Sobibor dat het kamp niet was opgeruimd, maar vol lag met kinderwagens, haar en Joodse geschriften.
• In 1978 kregen twee schatgravers in Sobibor jarenlange celstraffen voor het opgraven van goud tussen asresten van slachtoffers.

12 oktober 2025 · 41 minuten

De puzzel van het verleden: hoe Sobibor herinnerd moet worden

Hoe vertel je het verhaal van de Holocaust als er geen ooggetuigen meer zijn? In deze aflevering onderzoekt een podcastmaker hoe overlevenden en hun nazaten de puzzelstukjes van Sobibor bij elkaar leggen, van een brief uit de trein tot een geheime kist met documenten, om de herinnering levend te houden.

• Rudy Cortissos’ brief van zijn moeder uit de trein naar Sobibor werd gebruikt als bewijsstuk in de rechtszaak tegen kamperwaarde John Demjanjuuk.
• Philippe Frank werd als baby op het laatste moment uit een trein naar Westerbork gered door een verzetsgroep en via een kinderwagenruil overgedragen aan pleegouders.

Overlevende Samuel Lerer herkent de Sobibor-bewaker Erich Bauer op straat in Berlijn en laat hem arresteren. Zijn getuigenissen leiden tot een reeks rechtszaken, waarbij Jules Schelvis als medeaanklager een baanbrekende rol speelt. Toch blijkt het vervolgen van alle verantwoordelijken een moeizame strijd, zoals de zaak tegen John Demjanjuk laat zien.

• Samuel Lerer herkende de gasmeister Eris Bauer toevallig op straat in Berlijn en liet hem arresteren.
• De veroordeling van Eris Bauer kreeg nauwelijks media-aandacht: een berichtje van drie regels op pagina 12, met de naam Sobibor verhaspeld tot 'Sollibor'.

In deze aflevering onderzoekt Marcel Prins hoe de voortdurende angst in vernietigingskamp Sobibor niet alleen de overlevenden, maar ook hun kinderen en kleinkinderen diep heeft geraakt. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat deze doodsangst zelfs via het DNA kan worden doorgegeven aan volgende generaties. Persoonlijke verhalen, zoals dat van Esther de Graaf, maken duidelijk hoe deze 'besmettelijke' angst nog altijd doorwerkt in het dagelijks leven.

• Onderzoek van Dr. Rachelle Yehuda toonde aan dat Holocaust-overlevenden epigenetische veranderingen in hun DNA hadden die ook bij hun kinderen werden aangetroffen.
• In Sobibor werd op de appèlplaats, waar dagelijks over leven en dood werd beslist, in de jaren 70 een kinderspeelplaats aangelegd.

12 oktober 2025 · 44 minuten

Sobibor: de laatste getuigenissen

In 1943 wordt de 17-jarige Sophie Huisman opgepakt en naar Sobibor gebracht. Als de deuren van de trein opengaan, beseft ze dat er geen weg terug is. In deze aflevering hoor je haar overlevingsverhaal en dat van andere slachtoffers van het vernietigingskamp.

• Sophie Huisman woog bij haar bevrijding uit 13 kampen nog maar 37 kilo, nadat ze Sobibor had overleefd.
• Dof Freiberg hoorde bij aankomst in Sobibor een orkest vrolijke muziek spelen terwijl mensen naar de gaskamers liepen.