Feit of Fabel

Sterrin Smalbrugge en Lieven Scheire duiken in de wereld van natuurbehoud, van bijenhotels tot de plasticsoep in de oceaan. Ze geven praktische tips om zelf in actie te komen voor de natuur, zoals het bouwen van een insectenhotel of het organiseren van een clean-up. De aflevering eindigt met een spannende eindopdracht in Nemo, waarbij ze een menselijke stroomkring moeten maken.

• In een bijenhotel maken solitaire bijen een vestibule, een vals celletje bij de ingang, om sluipwespen met hun legboor te misleiden.
• Elke minuut worden drie vuilniswagens vol plastic in de oceaan gedumpt, wat leidt tot microplastics in menselijk bloed en zelfs placenta's.

3 september 2026 · 22 minuten

Explosieve krachten in de natuur

In deze aflevering van Feit of Fabel duiken Sterrin Smalbrugge en Lieven Scheire in de wereld van explosies. Ze testen stellingen over onder andere vulkaanuitbarstingen en de kracht van een sidderaal, maar de grootste verrassing is dat een meteorietinslag glas kan laten regenen. Met die juiste inschatting wint Sterrin de aflevering en ontvangt een laatste hint voor de spannende finale.

• Het blaasopje blaast zich op tot een ballon ter verdediging en mannetjes gebruiken speciale paardleim om niet van het vrouwtje af te rollen.
• De vulkaanuitbarsting van de Tambora in 1815 zorgde voor een jaar zonder zomer in Europa, leidde tot de uitvinding van de fiets en droeg bij aan Napoleons nederlaag bij Waterloo.

Sterrin Smalbrugge en Lieven Scheire duiken in de wereld van mega en mini. Ontdek of het kleinste reptiel kleiner is dan je duimnagel, of de grootste gifslang ook de grootste giftanden heeft, en hoe groot de allergrootste ster in het heelal eigenlijk is.

• Het kleinste reptiel, Brookesia nana, is een kameleon van nog geen 2 centimeter groot die niet in bomen leeft maar op de bosgrond van Madagaskar.
• Natuurkundigen hebben de baardseconde bedacht als lengtemaat van 5 nanometer, gebaseerd op de gemiddelde groei van een baardhaar in één seconde.

In deze aflevering van Feit of Fabel strijden Sterrin Smalbrugge en Lieven Scheire om de titel viezerik. Ze testen of je echt koffie kunt zetten van je eigen urine, of een vogel zich verdedigt met kots, en of zeekomkommers hun vijand onderkakken. Wie weet de meeste vieze feiten te onderscheiden van fabels?

• De Snotbot is een drone die walvissnot verzamelt om DNA, hormonen en ziekteverwekkers van walvissen te onderzoeken.
• De Noorse stormvogel verdedigt zich door maagolie tot twee meter ver te kotsen, wat de veren van aanvallers aantast.

In deze aflevering van Feit of Fabel duiken Sterrin Smalbrugge en Lieven Scheire in de wereld van topsport. Ze onderzoeken verrassende records, zoals of een spin de ultieme mikado-kampioen is en of een puma hoger springt dan een kangoeroe. Ontdek welke verhalen over sportprestaties feit zijn en welke complete fabels.

• Op de maan zou een mens 10 meter hoog kunnen springen, zes keer hoger dan op aarde, vanwege de zes keer lagere zwaartekracht.
• Het sneeuwluipaard kan 15 meter ver springen, verder dan een schoolbus, dankzij zijn lange staart voor balans en grote poten met vacht voor grip.