Het Is Wat Het Was

28 februari 2022 · 42 minuten

Natuur en cultuur: van wolvenkind tot teddybeer

Ontdek de fascinerende wereld van wolvenkinderen, kinderen die opgroeiden in de wildernis en de taal en gewoonten van dieren overnamen. Daarnaast vertelt de aflevering over de tragische verdwijning van de dodo, een vogel die binnen twee eeuwen na menselijke ontdekking uitstierf door meegebrachte ratten en varkens. Een blik op hoe de mens de natuur onbedoeld heeft beïnvloed, van uitgestorven megafauna tot de mythes rond wilde kinderen.

• Wolvenkinderen leren nooit sociale communicatie als ze tussen hun eerste en vierde geen menselijk voorbeeld krijgen.
• De dodo stierf niet uit door jacht, maar doordat ratten en varkens zijn eieren opaten op Mauritius.

3 januari 2022 · 37 minuten

De zon: van zonneboot tot zonnecrème

Ontdek hoe een Zwitserse bergbeklimmer in 1938 de eerste zonnecrème uitvond, met een beschermingsfactor van maar 2. En waarom de zon in de oudheid niet zomaar een hemellichaam was, maar een god die in een boot of strijdwagen reisde. Een aflevering vol verrassende feiten over onze dichtstbijzijnde ster.

• De eerste zonnecrème ooit, in 1938 uitgevonden door de Zwitserse bergbeklimmer en wetenschapper Franz Greiter, had een beschermingsfactor van slechts SPF 2.
• In de Oud-Egyptische cultuur werd de zon voorgesteld als een boot; de zonneboot van farao Cheops, 43 meter lang, werd in 1954 ontdekt aan de voet van zijn piramide.

25 oktober 2021 · 52 minuten

Het brein: van opvulsel tot geniaal orgaan

In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van het brein, van de oudste hersenvondsten tot de bizarre praktijk van trepanatie. We verkennen hoe men vroeger dacht over de hersenen, van opvulmateriaal tot de frenologie van Franz Gall. Ook het gestolen brein van Einstein en de raadselachtige schedel van de bisschop van Mont-Saint-Michel komen aan bod.

• Trepanatie, het boren van een gat in de schedel, werd al in het neolithicum toegepast en overleefde ongeveer 50% van de patiënten.
• Franz Joseph Gall ontwikkelde de frenologie met 27 zones op de schedel voor karaktertrekken, waaronder de wiskundeknobbel.

11 oktober 2021 · 52 minuten

Geweld, eer en het zondebokmechanisme

+1

Ontdek hoe geweld de geschiedenis heeft gevormd: van de samoerai, die hun leven wijden aan eer en de dood verkiezen boven gevangenschap, tot de gruwelijke legende van een Schotse kannibalenfamilie die 25 jaar lang ongestoord moordde. Daarnaast werpt deze aflevering een blik op het zondebokmechanisme: het ritueel offeren van een schuldige om de sociale rust te herstellen. Een fascinerende reis door de rol van geweld in onze samenleving, van oude rituelen tot de moderne cancelcultuur.

• Samurai moesten naast vechten ook kalligrafie, schilderen en ethiek leren, wat hun imago als pure krijgers nuanceert.
• Harakiri werd pas vanaf de 17e eeuw als heldhaftig beschouwd; daarvoor was het niet eervol.

In deze aflevering duiken we in het tumultueuze liefdesleven van dichter Percy Bysshe Shelley, van zijn vroege huwelijk en commune-achtige huishoudens tot zijn relatie met Mary Shelley, de schrijfster van Frankenstein. Zijn radicale ideeën over vrije liefde zorgden voor een kluwen van affaires, zwangerschappen en tragedies, inclusief zelfmoorden en een hart dat bewaard bleef. Een verhaal vol intriges dat de romantiek in een heel nieuw licht zet.

• Percy Bysshe Shelley werd in 1811 van Oxford gestuurd omdat hij het pamflet 'The Necessity of Atheism' naar docenten en bisschoppen had gestuurd.
• Shelley liet zijn zwangere eerste vrouw Harriet achter met een schuld van 3.000 pond en vluchtte met de 16-jarige Mary Godwin naar het continent.