Indrukwekkende vrouwen

12 september 2025 · 36 minuten

De vergeten jongste dochter: wat archieven over Henrica Plantijn verzwijgen

Henrica Plantijn is de jongste en meest raadselachtige dochter van de beroemde drukker Christoffel Plantijn. Haar vader noemde haar ooit 'traag van begrip', maar archiefsporen tonen een vrouw die zelf bezittingen beheerde en op 78-jarige leeftijd nog haar handtekening zette. Sven Speybrouck duikt met historici in de schaarse sporen van haar leven en ontdekt hoe beeldvorming een leven kan bepalen.

• Christoffel Plantijn noemde zijn dochter Henrica op achtjarige leeftijd 'traag van begrip', een oordeel dat historici eeuwenlang klakkeloos overnamen.
• Het enige bewaarde geschreven spoor van Henrica Plantijn is haar handtekening op een betalingsbewijs uit 1640, het jaar waarin ze op 78-jarige leeftijd overleed.

In deze aflevering vertelt Sven Speybrouck het verhaal van Magdalena Plantijn, de slimste dochter van drukker Christophe Plantijn, die door familieverwikkelingen en religieuze oorlogen in Parijs terechtkomt. Ze maakt er de Bartholomeusnacht mee, wordt door haar vader aan de kant geschoven na een conflict met haar man, en raakt met acht kinderen en zwanger van de negende in de greep van hongersnood en geweld. Haar smeekbrieven aan haar vader en haar verlangen naar haar zussen maken haar tot de ongelukkige van de vijf zussen.

• Magdalena Plantijn werd door haar vader als slimste dochter gezien en kreeg al op 13-jarige leeftijd de verantwoordelijkheid om de lonen van de drukkerijarbeiders uit te betalen.
• In 1572 maakte Magdalena de Bartholomeusnacht in Parijs mee, waarna haar vader direct een huwelijk voor haar regelde om haar veiligheid te garanderen.

12 september 2025 · 34 minuten

Vrouwenhandel in de zestiende eeuw: tussen bedrijf en echt

Op haar twaalfde runde Katharina Plantijn al een bloeiende kant- en linnahandel tussen Antwerpen en Parijs. Na haar huwelijk verhuist ze naar Parijs, waar ze haar zakelijke talent moet inruilen voor ondergeschikte taakjes. Een strenge brief van haar vader maakt duidelijk dat haar opstandigheid niet gewaardeerd wordt.

• Op haar twaalfde beheerde Catharina Plantijn de kant- en linnenhandel tussen Antwerpen en Parijs, met een geschatte jaaromzet van 12.000 dukaten.
• Catharina fungeerde op haar twaalfde als tussenpersoon voor Pierre Gasse, een bevoorrechte handelspartner van de broer van de Franse koning.

Sven Speybrouck duikt in het verhaal van Martina Plantijn, de ondernemende dochter van drukker Christoffel Plantijn. Hoewel ze als echtgenote eerder op de achtergrond bleef, nam ze na het overlijden van haar man het familiebedrijf mee over, zichtbaar in de drukwerkimpressa 'de weduwe en de zonen van Jan Moerentorf'. Aan de hand van archiefstukken en een portret van Rubens wordt duidelijk hoe Martina vierhonderd jaar geleden als onderneemster haar stempel drukte.

12 september 2025 · 35 minuten

Margaretha, de zakenvrouw in de schaduw van de drukkerij Plantijn

Margaretha was de oudste dochter van drukker Christoffel Plantijn en kreeg een uitzonderlijke opleiding, tot in Parijs aan toe. Sven Speybrouck zoekt uit hoe zij als katholieke vrouw een leven opbouwde met haar kalvinistische man, eerst in Antwerpen en later in Leiden. Het verhaal van een opmerkelijke, bevoorrechte vrouw die haar weg zocht in een tijd vol religieuze spanningen.

• Margaretha Plantijn werd als tiener naar Parijs gestuurd om calligrafie te leren, een uitzonderlijke kans voor een meisje in de 16e eeuw.
• Ze werd plots teruggehaald uit Parijs omdat ze volgens haar vader 'slechtziend' was geworden, een vage reden die historici betwijfelen.