Kinderen van het ABN

Er is veel gebeurd sinds de Tweede Wereldoorlog. Taalwetgeving, ABN-campagnes, radio- en televisieprogramma’s: die eerste decennia werd veel tijd en energie besteed aan de promotie van het Algemeen Beschaafd Nederlands. Vanaf de jaren tachtig veranderde de focus, van Algemeen Beschaafd naar Algemeen Belgisch-Nederlands. Hoe dat in zijn werk ging, hoorden we in de vorige afleveringen. In deze aflevering komen de ‘gewone’ mensen aan het woord. Zij vertellen hoe hun omgeving eruitzag in hun jeugd, wat ze spraken op school en onder elkaar, wat ze meekregen van die acties en welke rol het Nederlands in hun leven gespeeld heeft en nog steeds speelt. In deze aflevering komen de volgende personen aan het woord: Jan Goossens, Joop van der Horst, Louis Goos, Jozefa Goos, Lène Houben, Jos Van De Poel, Annie Van Avermaet, Anneliese Stultiens, Johan Schonkeren, Marc Goos, Ludo Beheydt, Caroline Stultiens, Maurice Ooms, Luk Goos, Hans Surmont, Joris Ooms, Liesbet Depreeuw, Sven Schelfout, Cindy Mertens en Jasmijn Van Hoof. Voor bronnen, lees- en luistertips: www.de-lage-landen.com/series/kinderen-van-het-abn Voor vragen, opmerkingen of suggesties mail naar hallo@de-lage-landen.com Kinderen van het ABN is gemaakt door Miet Ooms in opdracht van de lage landen, met steun van het Fonds Pascal Decroos, het Algemeen-Nederlands Verbond en deAuteurs.

• Op Belgische scholen in de jaren 50 gebruikten leerkrachten een 'carnet' om dialectsprekende leerlingen te noteren, een verklikkersysteem.
• In Maasiek gaf een leraar in de jaren 60 Engelse les in het Platmaaslands dialect, omdat leerkrachten zelf geen net Nederlands spraken.

27 oktober 2023 · 37 minuten

Vlaanderen kiest voor eigen Nederlands

In deze aflevering van Kinderen van het ABN ontdek je hoe de norm voor het Nederlands in Vlaanderen de afgelopen decennia verschoven is van een noordelijk ideaal naar een eigen Belgische variant. Aan de hand van ervaringen van presentatoren, taaladviseurs en woordenboekmakers wordt duidelijk dat de taalstrijd plaatsmaakte voor erkenning van het Belgisch Nederlands als volwaardige standaard. De focus verschoof van beschaafd spreken naar ruimte voor eigen uitdrukkingen en uitspraak, zonder dat de verstaanbaarheid in het gedrang komt.

• Yassi de Calouet kreeg in de jaren 70 van een taalraadsman te horen dat haar uitspraak te 'gehakt stro' klonk: te netjes en formeel.
• Jan Schoukens belde presentatoren tijdens live-uitzendingen op om uitspraakfouten te corrigeren, zoals 'Louis Armstrong' in plaats van 'Loewie'.

In 1930 werd de omroep NIR opgericht, het Nationaal Instituut voor Radio. Vanaf het begin had de voorloper van de VRT zowel een Franstalige als een Nederlandstalige afdeling. Het was van groot belang dat de presentatoren zich bedienden van correct en elegant Nederlands. Dat leidde tot strenge selecties en feedback met 'blauwe brieven'. Daarnaast werden programma's ontwikkeld om de Vlamingen Algemeen Nederlands bij te brengen, zoals de radiotaalwenken van Marc Galle en de televisietaallessen van 'Hier spreekt men Nederlands'. In deze aflevering van Kinderen van het ABN vertellen Cas Goossens, Emmy Cassiman, Annie Van Avermaet, Stijn Verrept, Ludo Beheydt en Ruud Hendrickx hoe de openbare omroep haar rol speelde in de wereld van taaltuintjes, volksverheffing en volkseducatie. Voor bronnen, lees- en luistertips: www.de-lage-landen.com/series/kinderen-van-het-abn Voor vragen, opmerkingen of suggesties mail naar hallo@de-lage-landen.com Kinderen van het ABN is een productie van Miet Ooms, in opdracht van de lage landen, met steun van het Fonds Pascal Decroos, het Algemeen-Nederlands Verbond en deAuteurs.

In deze aflevering van 'Kinderen van het ABN' duiken we in de geschiedenis van de ABN-kernen, een beweging van Vlaamse jongeren die in de jaren vijftig streden voor de verspreiding van het Algemeen Beschaafd Nederlands. Ontdek hoe een brief van een 16-jarige Antwerpse scholier uitgroeide tot een brede taalactie en hoe deze generatie de overgang van 'spreek beschaafd' naar 'spreek Vlaams' heeft meegemaakt.

In deze aflevering duik je in de geschiedenis van het Algemeen Beschaafd Nederlands en de strijd tussen Vlamingen en Nederlanders over wat correct is. Je ontdekt wie de taalregels bepaalde, welke rol de BRT speelde en waarom die term 'ABN' nog altijd voor verdeeldheid zorgt.

• De term 'Algemeen Beschaafd' (ABN) werd in Vlaanderen bekritiseerd omdat hij als elitair en beschamend werd ervaren, wat leidde tot het moderne 'Algemeen Nederlands'.
• De Vlaamse omroep BRT speelde een cruciale rol in het promoten van ABN, maar werd later bekritiseerd omdat ze te streng vasthield aan standaardtaal, waardoor dialecten werden onderdrukt.