Koude Oorlog in fictioneel perspectief: 5 podcasts over spionage en kernangst
De dreiging van een kernoorlog voelt weer dichterbij dan in jaren, en dat roept vragen op over hoe we die angsten kunnen plaatsen. We zochten podcasts waarin spionageverhalen en hedendaagse fictie de Koude Oorlog en kernangst in perspectief zetten.
Hoe een dubbelspion per ongeluk een kernoorlog voorkwam
David Lucieer vertelt het verhaal van KGB-overloper Oleg Gordievsky, die in 1983 via MI6 de NAVO waarschuwde dat de Sovjet-Unie de oefening Able Archer voor een echte aanval aanzag. De oefening werd teruggeschroefd, een nucleaire ramp vermeden. Gordievsky werd uit Moskou gesmokkeld: verstopt in de kofferbak van een diplomatieke auto, met babypoep om de speurhonden af te leiden.
De wetenschapper die de atoombom aan de Russen gaf
De spion die de atoombom aan de Russen gaf vertelt hoe Klaus Fuchs tijdens het Manhattan Project de technische tekeningen van het implosiemechanisme van de plutoniumbom doorspeelde aan de Sovjet-Unie. David Lucieer beschrijft hoe de Duitser radicaliseerde nadat Britten hem als vijandige buitenlander opsloten, hoewel hij net voor de nazi’s gevlucht was. Zijn verraad versnelde het Russische atoomprogramma met jaren en zette de nucleaire wapenwedloop in gang.
Het Atomium: symbool van nucleaire dromen en angsten
Expo 58: de wereld in Brussel vertelt over het grootste feest uit de Belgische geschiedenis, waar het Atomium de belofte van atoomenergie symboliseerde. Jonas vertelt hoe de naam atoom en aluminium combineert, en hoe het bouwwerk een ijzerkristal 165 miljard keer vergroot voorstelt. Te midden van Koude Oorlog propaganda en koloniale attracties vierde België zijn vooruitgang, terwijl de nucleaire dreiging onuitgesproken bleef.
Waarom de kernwapendiscussie verstomd is
Arts en anti-kernwapenactivist Peter Buijs legt uit waarom de maatschappelijke ophef over kernwapens verstomd is, terwijl Rusland en Amerika volgens hem allebei 1800 kernwapens op scherp hebben staan. Hij vertelt over de unieke positie van Nederland, dat als enige NAVO-land meestemde over een VN-verdrag tot verbod op kernwapens, maar tegelijk actief meewerkt aan nucleaire afschrikking. In de aflevering wordt ook een schokkend cijfer genoemd: een regionaal conflict met vijftig kernwapens zou de temperatuur op aarde met vele graden doen dalen.
Gestolen Nederlandse kennis: hoe een spion een atoombom maakte
Tim Hofman vertelt over de zaak van Abdul Kaan, een Pakistaanse spion die met gestolen Nederlandse kennis een atoombom wist te maken. Daarbij komt ook de Russische kernfysicus Anatoly aan bod, die door de BVD werd geweerd en in een frikandellenfabriek belandde.
