Schaduwoorlog in Europa: 8 podcasts over hybride dreigingen en hoe het Westen reageert
Drones boven Leipzig, kapotte kabels in de Oostzee: het wordt steeds duidelijker dat hybride aanvallen geen vaag begrip meer zijn. We zochten afleveringen waarin onderzoekers, inlichtingendeskundigen en NAVO-woordvoerders uitleggen wat er speelt en hoe Europa reageert.
De sluipende oorlog op Europese bodem
Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg van de Volkskrant verkennen in Schaduwoorlog de verborgen wereld van hybride oorlogsvoering. De wekelijkse reeks ontleedt hoe staten als Rusland en China Europa bestoken met spionage, sabotage, cyberaanvallen en digitale beïnvloeding. Terwijl de zichtbare oorlogen elders woeden, blijkt Europa zo het toneel van een sluipende strijd.
De drone die een trein vol EU-politici op een haar na miste
Op een Oekraïens station bij de Poolse grens trof een drone een stilstaande trein, minuten nadat een trein met EU-vertegenwoordigers en oud-CIA-chef David Petraeus was gepasseerd. In De grenzen van de hybride oorlog en het antwoord van Europa onderzoekt De Groene Amsterdammer waar de grens ligt tussen hybride aanvallen en regelrechte oorlog. Rusland voerde ook een drone-aanval uit op het vliegveld van Leipzig, dat Oekraïne veel gebruikt. Volgens de makers moet Europa een antwoord vinden op deze nieuwe fase van aanvallen zonder duidelijke dader.
Duitsland wijst Rusland aan voor drone op Leipzig, en dan?
Duitsland wijst Rusland aan als verantwoordelijke voor een drone met explosieven op het vliegveld van Leipzig. In Bureau Buitenland vragen Sophie van Bijsterveld en Jilles van der Meij zich af of zo'n aanval nog onder hybride oorlogsvoering valt of staatsterrorisme is. Europarlementariër Bart Groothuis pleit voor een zwartboek van alle Russische hybride acties en voor hardere sancties, zoals het stoppen van Russische schepen in Griekenland. De AfD-figuur Ulrich Siegmund komt ook langs, maar de kern is de vraag hoe Europa dit soort dreigingen moet beantwoorden.
Een beperkte Russische operatie in de Baltische staten is niet ondenkbaar
Peter van Uhm en Mart de Kruif bespreken in Veldheren de waarschuwing dat Rusland de NAVO binnen enkele maanden kan testen met hybride aanvallen, mogelijk een valsevlagoperatie in de Baltische staten. Volgens de generaals kan Rusland die kleine landen binnen enkele dagen effectief aanvallen, omdat de NAVO-eenheid er onder druk staat. Poetin zou na de verkiezingen kunnen mobiliseren: hij heeft weinig opties over en dreigt te escaleren nu Rusland niet wint in Oekraïne.
Rutte: hybride aanvallen zijn een teken van zwakte
Mark Rutte vertelt in de Amerika Podcast waarom de Russische dreiging volgens hem juist Poetins paniek blootlegt. Rusland verliest maandelijks meer dan 43.000 militairen in Oekraïne, zegt de NAVO-baas, en daarom wijkt Poetin uit naar hybride aanvallen. Europa moet kalm blijven en Oekraïne blijven steunen, klinkt het.
Rusland als standaardverdachte
Bart Schols en Fatma Taspinar gaan in De afspraak na waarom Europa bij sabotage, drones of cyberaanvallen telkens naar Rusland wijst, vaak zonder hard bewijs. Tom Sauer vergelijkt die reflex met scoutingkinderen die achter spoken aanrennen. Kenneth Lasoen ziet er een Russische strategie in om de Europese weerbaarheid te testen. De Nord Stream 2-sabotage bleek later het werk van Oekraïners en Amerikanen, terwijl de eerste verdenking op Rusland viel.
Volgens Theo Francken test Rusland de NAVO-grenzen onder de drempel van artikel 5
Theo Francken, minister van Defensie, zegt in Het Rapport van de Wetstraat dat Rusland bewust hybride operaties uitvoert onder de drempel van artikel 5 van het NAVO-verdrag. Zo wil het land Europa destabiliseren zonder een echte oorlog te beginnen. België hielp intussen in Luxemburg met een counter-droneteam na incidenten op de luchthaven, een capaciteit die het Belgische leger een jaar geleden nog niet had. Volgens Francken zijn er ook in België sterke aanwijzingen voor Russische betrokkenheid bij drone-incidenten, al lopen de onderzoeken nog.
De stille strijd om de kabels op de oceaanbodem
Op de oceaanbodem liggen ongeveer 600 glasvezelkabels die samen de ruggengraat vormen van het internationale internet- en betalingsverkeer. Jaap Jansen en Pieter Gerrit Kroeger gaan erover in gesprek met Katja Bego in Onderzeese kabels: het geheime strijdtoneel van de hightech oorlog. Zij vertelt hoe Russische onderzoeksschepen zoals de Jantar de locaties van die kabels in kaart brengen, als voorbereiding op mogelijke sabotage. Een kabelbreuk kan maanden duren om te herstellen, want wereldwijd zijn er maar zo'n twintig kabelschepen die reparaties kunnen uitvoeren.
