Roadtrip naar Auschwitz

Evelien Rutten reist naar Polen om het mysterie rond baby Marysia te ontrafelen, een familiegeheim uit de Tweede Wereldoorlog. In archieven en op een kerkhof vinden ze het spoor terug van het meisje dat eigenlijk Mariana Monica heette. Uiteindelijk ontdekken ze dat ze op acht maanden stierf, vermoedelijk vermoord door de nazi's.

• Het geboortecertificaat van Mariana Monica toonde geen overlijdensdatum, wat uitzonderlijk is en erop wijst dat ze nooit volwassen werd.
• De baby bleek officieel Mariana Monica te heten in plaats van Maria of Marysia, zoals de familie altijd dacht.

21 september 2024 · 33 minuten

Erfelijke trauma's: de invloed van oorlog op ons DNA

Evelien Rutten onderzoekt hoe het oorlogsverleden van haar grootouders mogelijk is doorgegeven via het DNA. Ze spreekt met psychologen en genetici over de vraag of trauma's zoals honger en stress erfelijk kunnen zijn. Haar eigen eetobsessie blijkt een mogelijke echo van wat haar grootmoeder in een vluchtelingenkamp meemaakte.

• Evelien Rutten bezoekt professor Stefan Claes die uitlegt dat de chemische stof methyl zich aan DNA bindt en genfuncties kan verslechteren na trauma.
• Professor Michel Georges stelt dat epigenetica nog geen overtuigend bewijs levert voor overdracht van trauma via genen, maar cultuur speelt een grote rol.

14 september 2024 · 30 minuten

Concentratiekampoverlevenden bouwen een thuis in de Belgische mijnen

Evelien Rutten onderzoekt hoe haar grootouders na de concentratiekampen een nieuw bestaan opbouwden in België. Ze ontdekt dat ze als mijnwerkers werden geronseld en jarenlang vochten voor erkenning en een vaste verblijfplaats. Het is een verhaal over doorzettingsvermogen en de lange weg naar een eigen thuis.

• Radio Europa, een Amerikaans station, zond na de oorlog namen uit van mensen die familieleden zochten, waar mijn grootouders naar luisterden.
• België was in 1947 het eerste land dat displaced persons opnam, om de mijnwerkerscrisis na de Tweede Wereldoorlog op te lossen.

14 september 2024 · 29 minuten

De belofte aan Auschwitz

Evelien Rutten reist met haar dochter Hera naar Auschwitz, de eindbestemming waar haar grootmoeder tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen zat. In het archief ontdekken ze een nieuw document dat een geheim uit het verleden onthult. Terwijl ze door het kamp lopen, voelt Evelien de geschiedenis tot leven komen en probeert ze Hera te laten begrijpen wat er hier is gebeurd.

• Het archief van Auschwitz onthulde in 2010 een nieuw document met de gevangenenfiche van grootmoeder, waarop al haar overplaatsingen staan.
• De nazi's verkochten het haar van gedeporteerden in Auschwitz voor 1 Duitse mark per kilo als isolatiemateriaal voor militaire kleding.

In deze aflevering volgt Evelien Rutten het spoor van haar grootmoeder Petronella, die 1320 dagen gevangen zat. Dankzij een stapel documenten uit het archief van de International Tracing Service komt ze de gruwelijke details van haar verhaal te weten. Van de Gestapo-villa tot de Pawjak-gevangenis en Auschwitz, het is een reis die de stilte van haar familie doorbreekt.

• Het archief van de International Tracing Service bewaart 30 miljoen documenten over 17 miljoen nazi-slachtoffers, goed voor 26 kilometer papier.
• De grootmoeder zat 2 jaar in de Pawiak-gevangenis in Warschau, langer dan in Auschwitz, en die gevangenis was volgens haar broer nog erger.