Vrouwen van IS

Vier vrouwen vertellen hoe ze de breuk met hun verleden maakten en vertrokken naar Syrië. Na een moeilijke jeugd vonden ze houvast in de radicale groep Sharia for Belgium. Hun zoektocht naar een nieuw thuis leidde hen uiteindelijk naar het kalifaat van IS.

• Vanuit België vertrokken in de jaren 2010 ruim 500 mensen naar Syrië en Irak, onder wie 112 vrouwen; relatief gezien was België een van de grootste leveranciers van Syriëstrijders.
• Sharia for Belgium, de radicale organisatie die in 2010 opkwam, speelde een sleutelrol in de radicalisering van tientallen Belgische jongeren, die later naar Syrië vertrokken.

In 2013 vertrokken Belgische vrouwen zoals Dunia en Amira naar Syrië, waar hun mannen vochten tegen dictator Assad. Ze kwamen terecht bij Jabhat al-Nusra en probeerden onder oorlogsomstandigheden een normaal leven te leiden. Voor de minderjarige Zenep veranderde de reis in een ware beproeving toen ze onder dwang moest trouwen.

• De Turkse grens was een 'rode loper' voor Belgische Syriëgangers: met het vliegtuig en duidelijke instructies staken ze moeiteloos de grens over.
• De 16-jarige Zene werd in 2013 gewaarschuwd dat de wegen naar Syrië zouden sluiten, waardoor ze binnen een dag haar spullen pakte en met een pick-up vol wapens de grens overging.

Dunja en Zeneb ervaren de gruwel van het IS-kalifaat van dichtbij, met openbare executies, strikte sharia-wetten en de slavernij van een jong Jezidi-meisje dat in hun eigen huis wordt misbruikt. De terreur escaleert en zelfs de geboorte van Zenebs kind wordt een traumatische overlevingsstrijd. De droom van een islamitische staat verandert in een nachtmerrie waarin elke uitweg onmogelijk lijkt.

• IS heeft een kalifaat uitgeroepen dat op zijn hoogtepunt een gebied even groot als het Verenigd Koninkrijk of Frankrijk besloeg.
• Lijken van geëxecuteerde 'verraders' werden dagenlang opgehangen aan een bekend rotonde in Raqqa, die als 'place-to-be' voor Europese strijders gold.

Philip Heymans neemt ons mee naar het moment waarop de gruweldaden van IS ook in Europa hard toeslaan. Terwijl aanslagen België en Frankrijk opschrikken, verandert de droom van het kalifaat voor de achtergebleven vrouwen in een nachtmerrie. Onder aanhoudende bombardementen moeten ze met hun jonge kinderen op de vlucht slaan voor het geweld waar ze ooit vrijwillig naartoe reisden.

• Tussen 2014 en 2015 keerden de grootste groepen Syriëstrijders terug naar België, vaak teleurgesteld in de corruptie en vriendjespolitiek binnen IS, en omdat de utopie niet strookte met de gewelddadige realiteit.
• Amira plaatste op Facebook een dreigend bericht dat het ‘Belgische systeem gefaald’ had en haar kinderen ‘weeskinderen zullen maken’, maar beweert dat iemand haar account misbruikte terwijl ze alweer in Syrië was.

Vier Belgische vrouwen die naar Syrië vertrokken voor IS, keerden terug en moesten voor de rechter verschijnen. Philip Heymans volgt hun ontsnapping en hun leven na repatriëring, terwijl de vraag blijft hangen: zijn zij en hun kinderen nog tikkende tijdbommen? Het antwoord blijkt genuanceerder dan de harde politieke retoriek doet vermoeden.

• In maart 2019 viel het zelfverklaarde kalifaat van IS, waardoor de Belgische vrouwen halsoverkop moesten vluchten en uiteindelijk in overvolle Koerdische kampen belandden.
• Premier Alexander De Croo negeerde politieke waarschuwingen en nam persoonlijk de beslissing om de Belgische IS-vrouwen en hun kinderen met een militaire operatie terug te halen.