De Nijmeegse Benedenstad naar boven

In de allerlaatste aflevering van Benedenstad naar boven draait Nadine Alberts de blik vooruit: wat staat de Benedenstad te wachten? Inwoners en experts delen hun hoop, van meer levendigheid en groen tot het behoud van het vertrouwde karakter. Eén ding is zeker: de toekomst van de Nijmeegse Benedenstad blijft vol verrassingen.

In deze aflevering vertelt architect Paul van Honten hoe hij als adviseur van het buurtcomité vocht tegen de sloop van de Nijmeegse Benedenstad. Dankzij de bewoners en hun plannen werd er uiteindelijk gekozen voor sociale woningbouw en renovatie in plaats van afbraak. Een verhaal over hoe een wijk gered werd door niet te slopen, maar te blijven wonen.

• In 1973 werd de Benedenstad aangewezen als beschermd stadsgezicht, waardoor sloop verboden werd en herbouw moest passen in het bestaande stratenpatroon.
• Buurtcomité Benedenstad dwong af dat er sociale woningbouw kwam en wist sloop van huizen in de Kloosterstraat en Papengas te stoppen door er zelf tijdelijk te gaan wonen.

In deze aflevering duikt Elina in de vele naoorlogse plannen voor de Nijmeegse Benedenstad, van het Groene Balkon tot het omstreden Vijfheuvelenplan. Architectuurhistorica Mieke Dings legt uit waarom er vooral veel gesloopt werd en hoe bewoners uiteindelijk zelf in verzet kwamen tegen de plannen die hun wijk bedreigden. Een verhaal over idealen, geldgebrek en de strijd om het gezicht van een bijzondere stadswijk.

• Het Groene Balkon-plan won eind jaren '30 de prijsvraag, maar na de oorlog werd slechts een kale muur gebouwd, zonder de geplande groene terrassen en woningen.
• Stedenbouwkundige Fokkinga noemde het gerealiseerde Groene Balkon een ‘verschrikking’ en ontwierp een plan dat bijna de hele oostelijke Benedenstad zou vervangen door open parklandschap.

In deze aflevering onderzoekt Elina hoe de Nijmeegse Benedenstad in de jaren dertig verder vervalt: huizen storten in, bewoners leven in erbarmelijke omstandigheden. Aan de hand van archiefstukken en een bijzondere geluidsopname wordt duidelijk hoe groot de kloof tussen arm en rijk is, en hoezeer bewoners aan hun wijk verknocht blijven. Ondertussen pleit een comité uit de bovenstad voor sloop en sanering, maar de Tweede Wereldoorlog gooit roet in het eten.

• In 1903 rapporteerde architect Weven over de Vleeshouderstraat 14: dak lek, privaat onzindelijk en urine van het naastgelegen hotel liep door de woning.
• In 1939 stortte het dak van de oude schuilkerk Hof van Gezant aan de Lakenmarkt in door verwaarlozing, waarover het Handelsblad Nijmegen hekelde.

In deze aflevering van Benedenstad naar boven onderzoekt Elina Alberts het omslagpunt van de Nijmeegse Benedenstad: van een bloeiende wijk met hotel Ariens tot een vervallen buurt. Aan de hand van historische foto's en verhalen van Heddy Petersen wordt duidelijk hoe de aanleg van de Waalbrug en de stadsuitleg de neergang inluidden. Een droevig maar fascinerend verhaal over verlies en verandering in het hart van Nijmegen.

• In 1888 stapte de Russische prins Bariatinsky met zijn gevolg af bij hotel Ariens in de Priemstraat, een chic hotel in de Nijmeegse benedenstad.
• Bij de opening van de Waalbrug in 1936 hingen kleine winkeliers en caféhouders in de benedenstad uit protest een zwarte vlag uit, omdat het verkeer hun buurt voortaan links liet liggen.