DPG Media: Hoge Bomen | BNR

Nieuw 6 november 2026 · 52 minuten

De onmogelijke EUV-machine: twintig jaar sleutelen aan een wonder

Ontdek hoe ASML met vallen en opstaan de meest complexe machine ter wereld ontwikkelde: EUV. Na bijna twintig jaar onderzoek en miljardeninvesteringen kwam de doorbraak pas toen drie chipgiganten te hulp schoten. Een verhaal over technische volharding, tegenslag en een onverwachte vondst die de chipindustrie voorgoed veranderde.

• ASML koos in 2012, met financiële steun van Intel, TSMC en Samsung, voor de ontwikkeling van EUV-technologie, waarbij de drie chipgiganten samen 25% van het bedrijf verwierven.
• EUV-machines genereren extreem ultraviolet licht door 50.000 keer per seconde tindruppeltjes van 25 micrometer met twee lasers te beschieten, waarvan het plasma heter is dan de zon.

De beursgang maakt van ASML'ers plotseling multimiljonairs, maar de dotcom-crash stelt hun rebelse cultuur zwaar op de proef. In deze aflevering van Ons ASML: hoe de brutale directheid van de Brabantse 'bully' botst met partners als Zeiss en IMEC, terwijl duizenden banen verdwijnen. Uiteindelijk leert ASML juist uit die crisis wat het betekent om verantwoordelijkheid te dragen voor het hele ecosysteem om zich heen.

• Na de beursgang van 1995 waren de eerste veertig ASML-medewerkers

In deze aflevering van Ons ASML draait alles om een videoband die het bedrijf voor de ondergang behoedde. Wanneer IBM-topmannen door een oorlog niet naar Veldhoven kunnen komen, reist Martin van den Brink met een zelfgemaakte video naar Amerika om hen alsnog te overtuigen. Het levert ASML een miljoenenorder op en maakt de weg vrij voor een beursgang waarbij 99 miljoen gulden binnenkomt.

• Vanwege de Golfoorlog mocht de IBM-top niet naar Veldhoven vliegen; Martin van den Brink reisde met een videoband naar Fishkill en overtuigde IBM alsnog.
• De PAS 5500 had een modulaire opbouw waardoor klanten onderdelen konden vervangen zonder nieuwe machine te kopen, een primeur in de chipmachine-sector.

In 1984 leek ASML een sterfhuisconstructie: Philips-medewerkers zonder toekomst in een lekkende fabriekshal. Maar directeur Gjeld Smidt zag een kans en dwong met drie regels een ommekeer af. De rebelse club overleefde de crisis en groeide uit tot een speler die de chipmarkt zou veroveren.

• Frits van Hout, de eerste medewerker van ASML, werd voor gek verklaard omdat hij vrijwillig kwam werken bij een bedrijf dat door Philips als afdankertje werd beschouwd.
• De eerste directeur Gjeld Smidt vergeleek ASML's start in een lekkende fabriekshal met een bouwvakkerskeet met een sterfhuisconstructie.

29 oktober 2026 · 41 minuten

Chipmachinemaker ASML in de greep van geopolitiek

ASML groeide in Veldhoven uit van een rebellerende puber tot maker van de meest complexe machine ter wereld. Maar nu de EUV-chipmachine het middelpunt is geworden van een geopolitiek machtsspel tussen China en de VS, lijken de eigenzinnige vrijbuiters het pleit te verliezen. Mark Koster duikt in het verhaal van een bedrijf dat zichzelf opnieuw moet uitvinden.

• ASML bouwde ter ere van het 40-jarig bestaan een machine die chips kan maken met lijntjes van enkele nanometers, dunner dan een mensenhaar van 50.000 nanometer.
• In 2019 lekte uit dat Chinese spionnen 60 gigabyte aan data stalen bij ASML, inclusief broncode van de EUV-machine, door medewerkers in San Jose.