Muziek
Messiaens kwartet voor het einde der tijden: componeren in gevangenschap
In deze aflevering bespreken Clara De Decker en Sander De Keere het aangrijpende verhaal achter Olivier Messiaens 'Quatuor pour la fin du temps', dat hij componeerde als krijgsgevangene in een Duits werkkamp. De muziek, geschreven voor viool, cello, klarinet en piano, weerspiegelt zowel de uitzichtloosheid als de hoop in het geloof. Ondanks de donkere omstandigheden biedt dit meesterwerk een troostende en tijdloze luisterervaring.
94. Olivier Messiaen - Quatuor pour la fin du temps
Opvallend
- Messiaen schreef het kwartet als krijgsgevangene in een Duits werkkamp in Görlitz en voerde het zelf uit op piano met drie medegevangenen.
- De Duitse bewaker zorgde dat Messiaen potlood en muziekpapier kreeg en zelfs bewakers voor zijn deur zette om ongestoord te kunnen componeren.
- De première vond plaats op 15 januari 1941 in een onverwarmde barak voor honderden gevangenen en Duitse officieren op de eerste rij.
- Het vijfde deel, voor cello en piano, moet zo traag gespeeld worden dat een klok bijna zes keer zo traag tikt, wat revolutionair langzaam is.
- Messiaens muziek gebruikt een octotonische toonladder met acht noten in plaats van de gebruikelijke zeven, wat een bevreemdend effect geeft.