Eos Wetenschap

Ontdek hoe astroseismoloog Jelle van der Snecht sterbevingen gebruikt om in het binnenste van zware sterren te kijken. Zonder er ooit naartoe te reizen, analyseert hij trillingen om de structuur en evolutie van sterren te begrijpen. Een fascinerend gesprek over de geheimen van het universum.

• Jelle van der Snecht gebruikt asteroseismologie, net als aardbevingen op aarde, om de binnenkant van sterren te bestuderen via sterbevingen.
• Hij ontdekte als eerste een verborgen magnetisch veld diep in een jonge zware ster van twaalf zonsmassa's.

Infectioloog Isabel Brozius trok naar Oost-Congo tijdens een uitbraak van het mpox-virus. Ze zette in recordtijd een onderzoekscentrum op met een testlaboratorium en behandelcentrum. Hoe onderzoek je een virus terwijl de uitbraak nog volop aan de gang is?

• In een afgelegen regio in Oost-Congo zette Isabel Brozius in enkele maanden een onderzoekscentrum op met een testlab en gratis behandelaanbod.
• Voor de diagnose van mpox gebruikte het team een Genexpert toestel, dat normaal voor tuberculose wordt ingezet, maar met een andere cassette.

Denk je dat kinderen alleen nog Engels praten? Taalkundige Melissa Schuring ontdekte dat het reuze meevalt: hooguit 15 procent van de zinnen bevat een Engels woord, en dan vooral in positieve contexten. Toch lijkt het anders omdat woorden als 'cool' en 'six seven' nu eenmaal opvallen. Ze legt uit waarom ons beeld zo vertekend is.

• Uit onderzoek van Melissa Schuring blijkt dat slechts 15% van de zinnen van kinderen een Engels woord bevat, en dan alleen in positieve contexten zoals 'cool' of 'awesome'.
• In gesprekken met volwassenen gebruiken kinderen maar 3% Engelse woorden, wat het stereotype dat jongeren alleen Engels praten flink relativeert.

Een simpel waterstaal bevat DNA van alle dieren in een vijver. Bioloog Toon gebruikt die techniek om de invasieve Amerikaanse stierkikker op te sporen zonder hem te zien. Zo wordt het beheer van deze exoot veel efficiënter.

• Met environmental DNA kunnen biologen één enkele dikkop van een Amerikaanse stierkikker opsporen in een vijver ter grootte van een olympisch zwembad.
• Bij droplet digital PCR wordt het DNA-staal verdeeld over 10.000 minuscule druppeltjes, waarmee absolute hoeveelheden DNA exact kunnen worden gemeten.

Onderzoeker Mustafa Karatas legt uit hoe hij met behulp van virus-genomica in rioolwater en binnenlucht een uitbraak kan opsporen nog voordat de eerste persoon ziek wordt. Zijn methode, waarmee hij duizenden virussen tegelijk in kaart brengt, fungeert als een vroege waarschuwing voor nieuwe varianten. Zo hoopt hij toekomstige epidemieën te voorkomen.

• Afvalwatermonsters worden elke 10 minuten verzameld met een machine bij de waterzuivering, waardoor een 24-uurs composietmonster van 100.000 mensen ontstaat.
• In dagverblijven vonden ze duizenden verschillende virussen, waaronder huid- en vogelvirussen, zelfs zonder dat kinderen ziek waren.