Geschiedenis om de hoek

In deze aflevering duikt Martine van der Veer in de duistere geschiedenis van de VOC en WIC. Aan de hand van een chirurgijnjournaal en het indrukwekkende verhaal van Eva wordt de trans-Atlantische slavenhandel vanuit Zeeland belicht. Koophandel, ketenen en kracht: een beladen geschiedenis die nog altijd doorwerkt.

• Op het slavenschip de Eenigheid kregen tot slaafgemaakten geen namen, maar nummers, waardoor hun persoonlijke identiteit volledig verdween.
• Chirurgijn Peter Scooperes schreef in zijn journaal over een Afrikaanse vrouw die stierf aan melancholie omdat haar kind achterbleef aan de kust.

In Nijmegen is onder een winkelstraat een Romeinse loden doodskist gevonden met daarin een vrouw, de zogenaamde Loden Lady. Martine van der Veer gaat in het Valkhof Museum na wat dit bijzondere graf vertelt over het leven in Noviomagus, de grenzstad aan de Romeinse Limes. Hoe hard was die noordgrens eigenlijk, en wie woonden er in deze bruisende stad aan de rand van het rijk?

• De Romeinse Limes was geen ijzeren gordijn: oversteken werd gecontroleerd, maar handel en culturele ideeën gingen vrijelijk over de grens.
• Nieuw onderzoek met koolstofdatering wees uit dat de Loden Lady rond 200 na Christus leefde, ongeveer honderd jaar eerder dan altijd gedacht.

In deze aflevering duikt Martine van der Veer in het levensverhaal van Mata Hari, geboren als Margaretha Zelle in Leeuwarden. Van haar opkomst als mysterieuze danseres tot haar rol als dubbelspion in de Eerste Wereldoorlog, waarbij ze uiteindelijk door Frankrijk wordt geëxecuteerd. Een verhaal over spionage, mythevorming en de vraag wie de echte vrouw achter de legende was.

• Mata Hari’s artiestennaam betekent letterlijk ‘oog van de dag’ en ze bedacht een Oosterse persona, terwijl ze als Margaretha Zelle uit Leeuwarden kwam.
• Voor spionage kreeg Mata Hari 20.000 franc van de Duitsers, maar het enige bewezen verraad was het doorspelen van Duitse informatie aan de Fransen.

In deze aflevering duikt Martine van der Veer in de ontdekking van het Groningse aardgas, dat Nederland in hoog tempo liet overschakelen van kolen naar gas. De gasopbrengsten maakten het land rijk, maar in de provincie Groningen zelf bleven de welvaart en veiligheid ver achter. Door bodemdaling en aardbevingen wordt duidelijk dat de gaswinning decennialang boven de belangen van de bewoners ging.

• Campagne 'Gezellige mensen stoken kolen' deed alsof aardgas koude warmte gaf en promootte kolenkachels als gezellig, ondanks de komst van aardgas.
• Het Groningenveld bevatte ongeveer 2740 miljard kubieke meter aardgas en was daarmee veruit het grootste gasveld van Europa.

In deze aflevering neemt Martine van der Veer je mee naar het middeleeuwse Deventer, een bloeiende Hanzestad. Aan de hand van een bijzondere koopmansgilderol van ruim zes meter ontdek je hoe kooplieden samenwerkten in het Hanzerverbond en de stad tot grote rijkdom brachten. Wat is daar vandaag de dag nog van terug te vinden in de oude binnenstad?

• De oudste ledenlijst van het Deventer koopmansgilde is een rol van ruim zes meter perkament, waarin tussen 1249 en 1387 laken- en wolhandelaren werden ingeschreven.
• Dankzij het stapelrecht mochten schepen met bepaalde goederen Deventer niet passeren zonder hun lading eerst op de stadsmarkt te verhandelen.