Het Verhaal van Groningen

In deze aflevering ontdek je hoe Groningen via onderwijs en kunst een prominente plek op de landelijke kaart veroverde. Van de oprichting van de Rijksuniversiteit in 1614 tot de eerste vrouwelijke student Aletta Jacobs en de innovatieve schilders van De Ploeg. Een historische wandeling langs de plekken waar kennis en creativiteit de stad én de provincie op de kaart zetten.

• De Rijksuniversiteit Groningen werd in 1614 opgericht nadat de katholieke Broerkerk was ingepikt, en de grafsteen van eerste rector Ubbo Emmius staat nu in het Academiegebouw.
• De oudste pedelstaf van de Rijksuniversiteit Groningen uit 1615 is zo kwetsbaar dat hij nooit meer de vitrine verlaat; bij openingen gebruiken ze een ander exemplaar.

In deze aflevering duikt Beno Hofman in de industriële revolutie van Groningen. Van de vele steenfabrieken die de provincie ooit telde tot de opkomst van aardappelmeel- en strokartonfabrieken. Een reis langs de restanten van een roemrijk industrieel verleden.

• Rond 1880 kende Groningen maar liefst 61 steenfabrieken; inmiddels is er nog slechts één over, in Oude Pekela.
• De stad Groningen telde ooit enkele honderden bierbrouwerijen, maar rond 1800 waren dat er nog maar veertig en in 1900 nog slechts enkele.

19 februari 2023 · 40 minuten

Groninger boeren en hun blijvende invloed

In deze aflevering ontdekt Beno Hofman hoe Groningen een echte landbouwprovincie werd. Hij bezoekt historische plekken en vertelt het verhaal van invloedrijke boerenfamilies zoals de Reinders, Teenstra en Mansholt. Van vroege vaccinatie-experimenten tot de machtige graanbaronnen van het Oldambt.

• Geert Reinders, een autodidact uit Beedum, ontwikkelde in 1774 een vroege vaccinatiemethode tegen runderpest door kalfjes in te smeren met ontstekingsvocht.
• De familie Rijnders zorgde voor de eerste Rijks-HBS op het platteland in Warfum, waar vijf jaar lang ook een landbouwschool aan verbonden was.

De Groninger adel bepaalde eeuwenlang het politieke en sociale leven in de Ommelanden, met hun imposante borgen en zelfverworven titels. Maar de opkomst van de patriotten en de komst van de Bataafse Republiek maakten abrupt een einde aan hun macht. Toch wisten de adellijke families zich daarna deels te herpakken, al werd hun positie nooit meer wat ze ooit was.

• In 1902 stierf de laatste Albeda van Menkema kindeloos en ongetrouwd; de borgen werden verkocht, Dijksterhuis zelfs op afbraak.
• De Groninger adel was grotendeels zelfbenoemd; vanaf 1594 werd de titel jonker algemeen, waarschijnlijk overgenomen van hoofdelingen in ballingschap in Oost-Friesland.

Het rampjaar 1672: bisschop Bernhard van Galen, bijgenaamd Bommen Berend, valt Groningen aan. De stad weet stand te houden dankzij de militaire inzet van Carl von Rabenhaupt en het onder water zetten van het land. Uiteindelijk trekt de vijand zich terug en wordt het Gronings Ontzet gevierd.

• Bisschop Bernhard van Galen werd Bommen Berend genoemd omdat hij brandbommen inzette, en probeerde in 1672 opnieuw Groningen te veroveren.
• Toen de bisschoppelijke bevelhebber Martel borgcommandant Prott 200.000 gulden bood om Boertangen over te geven, antwoordde Prott dat hij 200.000 kogels kon krijgen.