Kunst & design

Sekswerk in de zeventiende eeuw: De koppelaarster van Honthorst

In het Centraal Museum Utrecht staat Gerard van Honthorsts 'De Koppelaarster' centraal: een schilderij dat op het eerste gezicht over liefde lijkt te gaan, maar in werkelijkheid een seksuele transactie toont. Conservator Liesbeth Helms ontrafelt de verborgen symboliek van het werk, terwijl sekswerker Moira Ramona een verrassend hedendaagse blik werpt op de voorstelling. Zo krijgt het zeventiende-eeuwse doek een actuele lading over beeldvorming en sekswerk.

Kunst Centraal · 29 februari 2024 · 20 minuten

Kunst Centraal | Aflevering 4: De koppelaarster van Gerard van Honthorst

Opvallend

  • In het schilderij verwijzen de samenkomende handen op een luit naar seks; de luit symboliseerde in de 17e eeuw het vrouwelijk geslachtsdeel.
  • Conservator Liesbeth Helms noemt het werk lieflijk, maar bij nader inzien blijkt het te gaan over een onderhandeling over seks, met een geldbuidel in de hand van de man.
  • De sekswerker Mooi Ramona herkent in de zelfverzekerde, lachende vrouw op het schilderij een krachtig beeld, in tegenstelling tot het huidige slachtoffernarratief rond sekswerk.
  • Luitist Arjen Verhagen vertelt dat luitspel in de 17e eeuw een ontwikkelde opvoeding toonde; een courtisane die luit speelde, bewees daarmee geen eerste de beste te zijn.
  • Sekswerker Mooi Ramona gebruikt bewust playlists: de opbouw en lengte van nummers bepalen de dynamiek van het uur, zodat ze niet op de klok hoeft te kijken.