Ludmilla of lijken aan de lopende band

Ludmilla duikt in het mysterie rond de opera Loedmila, die in 1944 in kamp Westerbork werd opgevoerd met de schokkende ondertitel 'Lijken aan de lopende band'. Ze ontdekt een regieboek met een alternatief einde waarin de doden weer tot leven komen – maar is dit een teken van verzet of juist van zelfcensuur? Het leidt tot een confronterende herdenking van de Joodse gevangenen die met deze opera hun stem lieten horen.

• Het regieboek bevat een alternatief einde met een massaal huwelijk en een klap in het gezicht van Lopez Cardozo.
• De ondertitel 'Lijken aan de lopende band' verwees naar goedkope revues, maar kreeg in Westerbork een gruwelijke dubbele betekenis.

30 april 2024 · 35 minuten

Ludmila: de opera die in Westerbork overleefde

Host Ludmilla volgt de repetities van de opera Ludmila, die ooit in kamp Westerbork werd opgevoerd en nu terugkeert naar de plek waar het ontstond. Holocaustoverlevende Eva Weil deelt haar herinneringen aan de feestelijke avonden in het kamp, compleet met een snoezig blauw-wit jurkje. De opera weet door vrolijke muziek met dubbele bodems de censuur te omzeilen en biedt een uniek perspectief op menselijk verzet.

• De opera 'Ludmila' werd in 1944 slechts één keer opgevoerd in Westerbork, waarna commandant Gemmacher verdere uitvoeringen verbood, ondanks zijn liefde voor revues.
• Componist Rosen verstopte een dubbele bodem in vrolijke muziek door citaten van Saint-Saëns' 'De zwaan' en Bizet's 'Carmen' te gebruiken, die de Duitsers niet doorhadden.

In deze aflevering leidt Ludmilla je door het verhaal van de verloren kampopera Loedmila, waarvan de partituur decennia later opduikt in een berging. De titel 'Een rookpluim in het Oosten' blijkt een schokkende dubbele bodem te bevatten, een verwijzing naar de crematoria van de vernietigingskampen. Ontdek hoe deze eenmalige voorstelling in Westerbork een stille daad van verzet was, en waarom het stuk maar één keer mocht worden opgevoerd.

• De partituur van de kampopera Loedmila dook op in een berging, in een doos met ‘mijn verleden’ erop.
• De tekst bevat de regel ‘rookpluim in het Oosten’, een gecodeerde verwijzing naar de crematoria van vernietigingskampen.

In Kamp Westerbork, in juni 1944, voeren Joodse artiesten een parodistische opera op, terwijl ze wisten dat hun leven afhing van de goedkeuring van kampcommandant Gemmacher. De opera, genaamd Lutmila, zat vol grappen, maar eindigde met de dood van alle personages – een voorafschaduwing van het lot dat de spelers drie maanden later zou treffen. Hoe kon kunst bloeien in het voorportaal van de hel, en wat dreef de artiesten om te spelen voor hun leven?

• Kampcommandant Gemmacher stond bekend als de man die Joden met een lach naar Polen stuurde, in tegenstelling tot zijn gewelddadige voorganger.
• De opera Lutmila, waarin alle personages sterven, werd opgevoerd in Kamp Westerbork waar elke dinsdag duizend Joden op transport gingen.

In juni 1944 schitterden Joodse artiesten in Kamp Westerbork met de opera Loet Mila, een satirisch stuk over liefde en noodlot, opgevoerd voor kampcommandant Albert Gemmeker. Na die ene avond werden de artiesten gedeporteerd en verdween de opera van de aardbodem. Tachtig jaar later wordt deze mysterieuze eenmalige voorstelling nieuw leven ingeblazen.