9 podcasts die de onderbelichte geschiedenis van het Nederlandse kolonialisme blootleggen
6 podcasts die de verzwegen verhalen bovenhalen: VOC-wreedheden, West-Papua, persoonlijke getuigenissen en cijfers van historici.
De keerzijde van de VOC
OVT belicht in Het Spoor Terug - De Loffelijcke Compagnie de hoogte- en dieptepunten van de VOC. In de laatste aflevering zoeken historici naar verklaringen voor de ondergang: de kosten van ongezondheid in Batavia en de gevolgen van de Vierde Engelse Oorlog. Eerder in de reeks staat de menselijke prijs centraal, zoals de kruidnageloorlogen op Ambon.
Twee matrozen in een jutezak: de wetten van de Batavia
Twee matrozen werden voor homoseksualiteit levend in een jutezak genaaid en overboord gegooid, een straf die de VOC vaker toepaste. De Zeven Zeeën en een Hollandse Leugen reconstrueert de executie op het schip Batavia, waar kapitein Jacobsz de straf goedkeurde en later zelf bij een muiterij betrokken raakte. De scheepsraad volgde de eigen VOC-wetten, strenger dan wat in Nederland gold.
Oefenen voor een oorlog die je nooit leert kennen
Sommige dienstplichtigen vertrokken in 1947 naar Nederlands-Indië zonder ooit een schot te hebben gelost, de oefenkogels waren op. In Het echte van een oorlog kun je niet oefenen vertellen oud-militairen wat er gebeurde tijdens de politionele acties, ver weg van het officiële verhaal van heldendom en ordeherstel. Ongeveer 4.000 dienstplichtigen weigerden te gaan en verdwenen in een speciaal depot, waar ze werden opgesloten.
Excuses aan Molukkers: een komma of een eindpunt
Adriaan van Dis bespreekt met Simon Dikker Hupkes de Nederlandse excuses aan de Molukse gemeenschap, 75 jaar na de aankomst van KNIL-militairen. Ze halen uit het boek Kapal 7 het verhaal van de muiterij op de Zeven Provinciën in 1933 aan, die eindigde met zestien dode Indonesische matrozen. Volgens een stervende matroos zou het koninkrijk binnen zeven jaar vallen, Laat excuses aan Molukkers een komma zijn vraagt zich af of de verontschuldiging meer mag zijn dan een komma.
Kolonialisme in wereldhistorisch perspectief
Waar Nederland soms in een eigen bubbel over zijn koloniale verleden praat, zet historicus Martin Bossenbroek de bril wijder. Hij legt uit dat de Libische dictator Qaddafi zich als eerste wereldleider verontschuldigde voor koloniale slavernij, en vergelijkt de zoektocht naar rechtvaardigheid met hoe Zuid-Afrika zijn waarheidscommissie inzette.
West-Papua’s vergeten strijd: Nederlands goud, Papoea’s leed
Julia Jouwen en Astrid Cornelissen achterhalen in Goudeerlijk de Nederlandse rol in de exploitatie van West-Papua, in de koloniale tijd en in de goud- en kopermijnbouw vandaag. Ze combineren archiefonderzoek met getuigenissen van Papoea's die nog altijd strijden voor erkenning. Ze vragen de VN, de Nederlandse overheid en internationale bedrijven naar hun verantwoordelijkheid.
De Nederlandse rebel die de Amerikaanse slavernij ontmaskerde
Laurens Barten en Elwin Gerritsen vertellen in Historie Potpourri over Sojourner Truth: de Nederlandse stem tegen de slavernij, die rond 1797 als Isabella Baumfree in slavernij werd geboren in New York en Nederlands sprak door de Nederlandse kolonisten. Ze werd verkocht aan een Engelstalige eigenaar, hield haar Nederlands accent en won in 1828 als een van de eerste zwarte vrouwen in Amerika een rechtszaak tegen een witte man. De aflevering toont zo een onderbelichte Nederlandse erfenis: de slavenkolonie Nieuw-Nederland en de Nederlandstalige wortels van een van de felste abolitionistische stemmen van de 19e eeuw.
Van ronseling tot strafexpeditie: de vergeten soldaten van de VOC
Robert Athero bespreekt in Overleven tussen noodlot en fortuin: Duitse soldaten bij de VOC het boek van historicus Roulof van Gelder over vijftien gelukzoekers die dienstnamen bij de VOC. In Amsterdam ronselden zielverkopers jonge mannen en huisvestten hen in erbarmelijke logementen. Tijdens strafexpedities op de Molukken liet de VOC dorpen en oogsten vernietigen; een dorpsoudste zei: “De goden hebben water en lucht voor iedereen gemaakt.” Slechts één op de drie soldaten keerde terug.
De Vechtstreek: een Arcadia gebouwd op koloniale winst
Myrthe Minnaert gaat in Het koloniale verleden van de Vechtstreek na hoe de idyllische buitenplaatsen langs de Vecht zijn gefinancierd met geld uit de VOC, de slavenhandel en koloniale grondstoffen. Daarbij komt ook Hugo de Groot langs: hij rechtvaardigde koloniale landbezetting met de redenering dat onbewerkt land van niemand was en door bewerking eigendom werd. En terwijl de Vechtstreek gold als een Nederlands Arcadia, werd Batavia, het huidige Jakarta, in dezelfde tijd als een paradijselijke plek beschreven.
