Geschiedenis
Romeinse vrijheid van meningsuiting versus moderne censuur
Olivier Hekster en Merijn Doggen onderzoeken of de Romeinen vrijheid van meningsuiting hadden. Waar wij rechten in de wet hebben, draaide het in Rome om deugd: spreek je met goede bedoelingen (libertas) of misbruik je je vrijheid (licentia)? Aan de hand van Cicero's beledigingen en de censuur onder keizers ontdekken we dat Romeinen veel meer mochten zeggen dan je denkt, maar dat die vrijheid altijd afhankelijk was van de machthebber.
22. Meningen. Politici van nu zijn keurig vergeleken de senatoren van toen
Opvallend
- In de Romeinse Republiek stond niemand het recht op vrije meningsuiting in de wet, maar bestonden er alleen wetten die de inperking ervan regelden zoals de Lex de Maiestate.
- Cicero noemde zijn politieke tegenstander Verres een 'zwijn en een zak' in de Senaat, wat werd gezien als deugdelijk omdat hij gelijk had.
- Keizer Augustus verfijnde de majesteitswet zodat ook woorden en geschriften de eer van Rome konden schaden, een absolute beperking van de meningsuiting.
- De senator Plinius prees Keizer Trajanus omdat hij eindelijk vrijuit kon spreken, wat impliceerde dat men zich eerder moest censureren onder zijn voorganger Domitianus.
- De dichter Ovidius werd verbannen naar Tomi aan de Zwarte Zee vanwege zijn tekst over verleiding, die indruiste tegen Augustus' sociale wetgeving.