Verdwenen Winkels

Roos confronteert Perry met de oorlogsverkoop van de Epa-winkel, een bedrijf dat van Joodse eigenaren is afgenomen. Het antwoord van de huidige eigenaar is afstandelijk en ontkennend, terwijl onderzoek naar de verwalter Bunk een veelkoppig web van collaboratie en winstbejag onthult. De confrontatie met haar familie laat zien hoe deze geschiedenis nog altijd doorwerkt.

• Verwalter Cornelis Bunk werd na de oorlog gearresteerd en zat anderhalf jaar vast in Kamp Erika, een voormalig Duits strafkamp.
• Het Beheersinstituut oordeelde in 1947 dat de verkoop van de EPA aan Perry in de oorlog moreel en juridisch juist was, zonder inspraak van de Joodse erfgenamen.

Roos Heine ontdekt dat de winkelketen van haar overgrootvader tijdens de oorlog is overgenomen door Peri Sport. Ze onderzoekt of dit een redding of roof was, en stuit op dubieuze praktijken rondom de verkoop en het rechtsherstel na de oorlog.

• Peri-Sport nam tijdens de oorlog de Joodse EPA-winkels over, wat na de oorlog door het Nederlands Beheersinstituut als moreel en juridisch juist werd beoordeeld.
• Het Beheersinstituut liet de vereiste toestemming van Joodse erfgenamen voor de overname vallen na een geheim overleg met de koper in Den Haag.

In deze aflevering onderzoekt Roos wat er met de winkels van haar overgrootvader Jakob Menko is gebeurd, die tijdens de oorlog verdwenen. Ze ontdekt dat de winkels werden verkocht aan een andere nv, Winko, en dat het Nederlands Beheersinstituut de verkoop achteraf goedkeurde zonder de joodse erfgenamen te raadplegen. Een belastend document van de bewindvoerder wijst op mogelijk misbruik van de situatie.

• Het Beheersinstituut verklaarde in 1947 de verkoop van de Joodse EPA-winkels aan Winko als moreel en juridisch juist, zonder toestemming van de erfgenamen.
• Meneer Bunk, de niet-Joodse boekhouder van EPA, kreeg in 1941 machtiging over het bedrijf en werd later de verwalter die drie filialen aan Winko verkocht.

In deze aflevering duik ik in het mysterie van de EPA, het warenhuis van mijn overgrootvader Jacob Menko dat tijdens de oorlog verdween. Via oude krantenadvertenties en vergeten archiefstukken ontdek ik dat de winkel jarenlang bleef bestaan nadat mijn familie was vermoord, en dat er een niet-Joodse bewindvoerder was aangesteld. Ik probeer te achterhalen of de zaak geroofd, gestolen of toch verkocht werd – en wat er met de winsten gebeurde.

• EPA had vier warenhuizen in Almelo, Hengelo, Deventer en Amersfoort met 25 afdelingen en meer dan 4000 artikelen.
• Jacob Menko opende zijn eerste EPA-winkel in 1927 in Almelo op 26-jarige leeftijd.

Roos Heine onderzoekt wat er tijdens de oorlog gebeurde met de vier winkels van haar overgrootvader, die samen met zijn gezin werd vermoord in Sobibor. Wanneer haar moeder in de voormalige winkel een andere kleindochter aan de telefoon krijgt, begint een ontrafeling van een verzwegen familiegeschiedenis. Deze zoektocht, vlak voordat haar 85-jarige oma overlijdt, brengt eindelijk antwoorden op vragen die tachtig jaar onbeantwoord bleven.

• De overgrootvader van de podcastmaker opende in 1939 een nieuw warenhuis in Amersfoort, terwijl Joodse ondernemers al ernstig werden beperkt.
• De moeder van de maker stapte spontaan de schoenenwinkel binnen en kreeg binnen enkele minuten de eigenares aan de telefoon, die kleindochter bleek van de man die het pand in de oorlog had overgenomen.