Vrouwen des Huizes

18 mei 2026 · 20 minuten

Vrouwen en mannen: waarom geschiedenis ertoe doet

In deze aflevering onderzoeken Mirella Marini, Freeke De Meyer en Anke Verschueren met historici waarom vrouwen in de geschiedenis vaak vergeten worden. Ze gaan in op de rol van mannen en hoe patriarchale structuren bijdroegen aan het verdwijnen van vrouwen uit de geschiedschrijving. Tot slot blijkt dat geschiedenis ons kan helpen om empathie te kweken en hedendaagse verhoudingen te duiden.

• In Nederland zijn vrouwen pas sinds 1956 handelingsbekwaam, waardoor ze bijvoorbeeld geen bankrekening mochten openen, nog geen 70 jaar geleden.
• Een docent gaf aan zijn vrouw nooit financiële administratie te laten doen, terwijl historische bronnen uit de 15e eeuw tonen dat vrouwen dit wel degelijk beheerden.

12 mei 2026 · 24 minuten

Methodologische keuzes en blinde vlekken in de gendergeschiedenis

In deze aflevering bespreken Mirella Marini, Freeke De Meyer en Anke Verschueren methodologische keuzes en blinde vlekken in het onderzoek naar de geschiedenis van vrouwen. Ze gaan in op hoe historici omgaan met beperkte bronnen, de valkuilen van anachronismen en de spanning tussen theorie en praktijk in de middeleeuwen en nieuwe tijd. Een panelgesprek dat uitnodigt tot kritische reflectie op hoe we naar het verleden kijken.

• Historicus Jonas Roelens ontdekte dat vrouwen die in de late middeleeuwen op vrouwen vielen soms door de mazen van het net glipten, omdat juristen seks zonder penis niet als geslachtsgemeenschap beschouwden.
• Marie-Catherine stelde haar tweede huwelijk bewust uit en beviel in het geheim in Straatsburg om haar juridische handelingsbekwaamheid als weduwe te behouden.

8 mei 2026 · 22 minuten

Historici doorbreken het zwijgen van bronnen over vrouwen

In dit panelgesprek duiken Mirella Marini, Freeke De Meyer en Anke Verschueren in de uitdaging van bronnen die zwijgen over vrouwen. Historici zoals Chanel de La Meilleur en Margrethe Bransma laten zien hoe je verborgen verhalen kunt opsporen in archieven. Ze pleiten voor een nieuwe kijk op vrouwengeschiedenis, waarbij stilte niet als excuus dient maar als uitnodiging om dieper te graven.

• Freeke ontdekte dat over een 18e-eeuwse vrouw in het familiearchief Mirode Westeroop tientallen dozen met brieven lagen, terwijl er in de literatuur bijna niets over haar was.
• Mirella stelt dat de vermeende schaarste aan bronnen over vrouwen vaak een excuus is om niet over hen te werken, en dat men op minder evidente plekken moet zoeken.

17 april 2026 · 1h14m

De vergeten nalatenschap van Anna van Croy en Marie-Catherine van Merode

In deze aflevering onderzoeken Mirella Marini, Freeke De Meyer en Anke Verschueren hoe de dood van adellijke vrouwen in de 17e en 18e eeuw werd vormgegeven. Van Anna van Croys uitgebreide testament tot Marie-Catherine van Merodes onrustige laatste jaren, blijkt dat hun sterven net zo'n statussymbool was als hun leven. Ontdek hoe deze vrouwen zelfs in de dood een statement maakten over hun dynastie en geloof.

• Anna van Croy liet haar lichaam in drie delen begraven: het lichaam in Edingen, de ingewanden in de parochiekerk en het hart bij de familie in Heverlee.
• Haar testament besloeg 106 pagina's met 24 codicillen, en de waarde van nieuwe religieuze stichtingen alleen al bedroeg 112.900 gulden.

10 april 2026 · 56 minuten

Het vergeten personeel van de adel

In deze aflevering duiken Mirella Marini en Freeke De Meyer in de wereld van het personeel dat het leven van Anna van Croÿ en Marie-Catherine van Mérode mogelijk maakte. Ze onderzoeken de hiërarchie, lonen en persoonlijke banden tussen de adel en hun bedienden, van trouwe kamervrouwen tot anonieme keukenmeiden. Een blik op de onzichtbare krachten achter de pracht en praal van de 16e en 18e eeuw.

• In 1783 had Marie-Catherine van Mirode 37 huisbedienden, wat 7% van haar totale uitgaven bedroeg.
• Mannelijke hogere bedienden verdienden minstens het dubbele van vrouwelijke, met een loonkloof van 156-600 versus 105-115 florijnen per jaar.