Windoog

7 december 2022 · 42 minuten

Herbestemming van erfgoed: dansen in een harnas

In deze aflevering duiken we in de transformatie van Museum de Lakenhal, waar architecten de gelaagde geschiedenis van het gebouw niet wegpoetsen maar juist leesbaar maken. Onder leiding van oud-directeur Meta Knoll, architect Nienke Hapel en voormalig rijksbouwmeester Floris Alkemade hoor je hoe een gebouw dat verstrikt raakte in zijn eigen verleden werd omgevormd tot een museum waarin heden en verleden dansen binnen de beperkingen van een harnas. Een verhaal over restauratie, nieuwbouw en de vraag wat authentiek erfgoed eigenlijk betekent.

• Museum de Lakenhal heeft het gebouw als collectiestuk nummer 0 geregistreerd, waarmee het op gelijke voet staat met de kunstwerken in de collectie.
• Om de 17e-eeuwse sfeer te benaderen, plaatsten architecten een tweedehands vloer op basis van oude schetsen, waardoor de vloer eruitziet als een echte werkvloer.

In Almere Oosterwold bepalen bewoners zélf hoe hun stad groeit, van ophaalbrug naar eigen huis tot collectieve rijwoningen. Architecten en bedenkers vertellen over de balans tussen individuele vrijheid en gemeenschapszin. Een radicaal experiment dat laat zien wat er gebeurt als stedenbouw niet langer van bovenaf wordt opgelegd.

• Almere Oosterwold omvat 4.400 hectare, waar bewoners niet alleen hun huis bouwen maar ook wegen, nutsvoorzieningen en landschap gezamenlijk moeten aanleggen.
• Architect Peter van Asje ontwierp in Oosterwold een 100 meter lang glazen rijwoningencomplex dat 80 centimeter boven

In het Waterloopbos transformeerden Raaf en Atelier de Lyon een kolossale betonnen golfslagbak tot het kunstwerk Deltawerk //. Door delen uit te zagen en te kantelen wordt de kracht van water voelbaar, maar wat betekent zo'n rigoureuze ingreep voor ons erfgoed? In deze aflevering gaan we in gesprek over weghalen, verval en de eenvoud die nodig is om vooruit te komen.

• De Deltagoot, een betonnen bak van 240 meter lang en 7 meter hoog, werd in 1978 gebouwd om golfslagproeven voor waterwerken te doen.
• In het Waterloopbos werden sinds de jaren '50 waterwerken op schaal getest, van de zeesluis bij IJmuiden tot de havens van Lagos en Bangkok.

In deze aflevering ontdekken we hoe het Gentse buurthuis De Standaardsite ontstond uit een buurtinitiatief na het faillissement van een doe-het-zelfzaak. Architect Jan Baas vertelt hoe het ontwerp vertrekt vanuit kwetsbaarheid: een elegante, slanke architectuur die bewust afwijkt van het klassieke robuuste buurthuis. Het resultaat is een kwetsbaar ogend gebouw dat gedragen wordt door de wijk en laat zien dat hergebruik ook verfijnd en poëtisch kan zijn.

• Het buurthuis De Standaardsite in Gent is ontworpen vanuit kwetsbaarheid, met dunne kolommen en een licht dak, wat bewust afwijkt van het robuuste karakter van traditionele buurthuizen.
• De architecten van De Standaardsite hergebruikten bestaande loodsen en materialen, waaronder oude gelamineerde liggers die nu als luifel boven een plein dienen.

In Nieuw Bergen verrijst een opvallende landmark: een blokkendoosachtige toren met bakstenen volumes. De inwoners reageren verdeeld, van 'lelijk' tot 'het slaat nergens op'. Dit is het verhaal van een ambitieus project, de zoektocht naar een dorpsicoon en de vraag of zo'n vreemde eend ooit geaccepteerd wordt.

• De bewoners van Nieuwbergen vinden de landmark vooral lelijk; één vrouw zegt: 'Het slaat als een tang op een varken.'
• De toren van Nieuwbergen, ontworpen door architectenbureau Monadnok, verwijst naar de middeleeuwse torens van San Gimignano in Italië.