Brabants Erfgoed Podcast

In deze aflevering duiken Leonor en Sascha van muziektheatergezelschap Teletext in het Nieuw Antwerps Liedboek, een 16e-eeuwse verzameling van meer dan tweehonderd raadselachtige liederen. Ze vertellen hoe ze die oude teksten, zonder melodie maar vol onverwachte wendingen, herwerken met uiteenlopende artiesten en stadsgenoten. Het resultaat is een verrassend en divers nieuw liedboek dat de geschiedenis weer laat zingen.

• Het Antwerps Liedboek uit 1544 bevat 221 liederen zonder muzieknotatie, omdat iedereen de melodieën al kende en de teksten in zakformaat werden gebruikt.
• Jan Roulans verzamelde de Antwerpse straatliederen in 1544 puur om geld te verdienen; het boekje was bedoeld voor gebruik in herbergen en op straat.

Chris De Wulf duikt in de middeleeuwse wortels van het Brabants en laat zien hoe dit dialect al eeuwenoud is. Aan de hand van oude geschriften en klankverschuivingen legt hij uit waarom Brabant centraal ligt tussen Vlaams en Hollands, maar toch eigen klanken ontwikkelde. Ook hoor je hoe het Brabants in België en Nederland vandaag verschillende kanten op evolueert.

• De oudste tastbare Brabantse teksten dateren uit de dertiende eeuw, maar de grote dialectgrenzen lagen al vóór 1200 vast in het Oudnederlands.
• Door oemlaut werden woorden als 'groen' en 'kaas' in het Brabants uitgesproken als 'groen' en 'kijs', terwijl Vlaams en Hollands de oudere klanken bewaarden.

In Berlicum werden door metaaldetectoristen tientallen Romeinse munten gevonden, waarna archeologen nader onderzoek deden. De munten blijken bewust te zijn achtergelaten bij een beekovergang, waarschijnlijk als offergave voor een veilige oversteek. Ook de afbeeldingen op de munten wijzen op een rituele betekenis: ze tonen opvallend vaak militaire en religieuze thema's.

• Metaaldetectoristen Win en Nico vonden bij de A in Berlicum 103 bronzen en 4 zilveren Romeinse munten, vooral kleine assen en cestertiën.
• De munten lagen niet in de beek zelf, maar in de drassige oeverzone, wat archeologen beschouwen als aanwijzing voor een rituele offergave.

In deze aflevering vertelt historicus Anne Huijbers over Margaretha van Brabant, een middeleeuwse vorstin die als heilige werd vereerd. Anders dan haar man Hendrik van Luxemburg, die als keizer hard optrad, wist Margaretha steden te redden door bemiddeling en barmhartigheid. Haar 'soft power' bleek cruciaal voor het succes van het Romeinse Rijk van haar echtgenoot.

• In 1311 overtuigde Margaretha van Brabant in Cremona haar echtgenoot Hendrik ervan de beroemde Torianzone-stadstoren niet af te breken.
• Na haar dood in Genua in 1311 werden wonderbaarlijke genezingen bij haar graf geregistreerd en begon de aartsbisschop een procedure voor haar heiligverklaring, die echter nooit werd afgerond.

In deze aflevering neemt Charles de Mooij afscheid als directeur van Het Noordbrabants Museum. Hij blikt terug op ruim 36 jaar waarin het museum transformeerde van een klein historisch instituut naar een topmuseum. Persoonlijke herinneringen, zijn favoriete tentoonstellingen en de nalatenschap die hij achterlaat komen aan bod.

• De tentoonstelling 'Knus' over de jaren vijftig trok in 2005 170.000 bezoekers, waarmee De Mooij bewees dat laagdrempelige cultuurhistorische thema's massaal aanspreken.
• Charles de Mooij gebruikte voor 'Knus' het fotoalbum van zijn ouders als kapstok, inclusief hun trouwen in 1950 en de Watersnood van 1953.