Geschiedenis
Nederland zonder regering: tien ambtenaren die het land bestuurden
Toen de Nederlandse regering in mei 1940 naar Londen vluchtte, bleven tien secretarissen-generaal achter om het land te besturen onder Duitse bezetting. Deze hoge ambtenaren moesten noodgedwongen samenwerken met de vijand, terwijl hun ministers hen aan hun lot overlieten. Hun keuzes varieerden van broodnodige compromissen tot morele grenzen die werden overschreden.
De regering vluchtte naar Londen, deze 10 mannen bleven achter (S02E12)
Opvallend
- Op 10 mei 1940 wilde het kabinet tijdens de Duitse aanval op Den Haag nog snel de zomertijd invoeren, maar minister van Defensie weigerde.
- Zeven van de tien achtergebleven secretarissen-generaal stapten vrijwillig op; alleen drie bleven tot het einde toe, waaronder Hirschfeld en Frederiks.
- Jacob Lenz ontwierp vlak voor de bezetting een persoonsregistratiesysteem met kaarten; de Duitsers gebruikten het onmiddellijk om Nederlandse Joden op te sporen.
- Dankzij de vooruitziende berekeningen van Hirschfeld en Lauwers over de veestapel had Nederland tijdens de hele oorlog voldoende voedsel voor zijn negen miljoen inwoners.
- Na de oorlog werden Hirschfeld en Frederiks gestraft omdat ze het verzet niet steunden, maar nooit werd hun rol in de Jodenvervolging onderzocht.