Filosofie
María Zambrano en de poëtische rede
In deze aflevering duiken we in het denken van María Zambrano, de Spaanse filosofe die na de burgeroorlog 45 jaar in ballingschap leefde. Samen met filosofe Joke Hermsen verkennen we haar poëtische rede, haar pleidooi voor een taal van het hart en haar idee dat we steeds opnieuw geboren kunnen worden. Een gesprek over hoop, ontheemding en waarom haar denken juist nu zo actueel is.
In het Denkspoor van María Zambrano
Opvallend
- Maria Zambrano promoveerde in 1930 als een van de eerste Spaanse vrouwen in de filosofie en vluchtte in 1939 voor Franco, waarna ze 45 jaar in ballingschap leefde.
- In de Spaanse Tweede Republiek trok Zambrano met de Misiones Pedagógicas het platteland op om ongeschoolde bevolking via theater, bibliotheken en onderwijs cultureel te verheffen.
- Zambrano ontwikkelde de ‘poëtische rede’ (razón poética) als brug tussen filosofie en literatuur, met steeds terugkerende metaforen als rivier, nacht, moeras en aurora.
- Zij bekritiseerde in 1930 als leerlinge van José Ortega y Gasset diens kapitalistisch liberalisme: het zou vrijheid slechts voor beperkte groepen realiseren en geestelijke ontwikkeling belemmeren.
- Zambrano verving de filosofische focus op sterfelijkheid door ‘nataliteit’: de mens als wezen dat steeds opnieuw geboren kan worden, een idee dat sterk verwant is aan Hannah Arendt.