Geschiedenis
Van windkracht naar stoomkracht: de opkomst van papierindustrie Van Gelder
In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van Papierfabriek Van Gelder, de eerste die in de Zaanstreek de overstap waagde van wind- naar stoomkracht. Kenner Jur Kingma vertelt hoe de broers Van Gelder worstelden met nieuwe technieken en uiteindelijk uitgroeiden tot een van de grootste papierproducenten van Europa. Persoonlijke herinneringen aan zijn vader en opa, die beiden in de fabriek werkten, brengen het industriële verleden dichtbij.
Het Atelier van Papierfabriek Van Gelder
Opvallend
- Van Gelder probeerde als een van de eerste Nederlandse bedrijven over te schakelen op stoomkracht, maar de leverancier Rundgen leverde een afgekeurde stoommachine van een stoomschip.
- De koning was zelf aandeelhouder bij leverancier Rundgen en beval deze aan, wat leidde tot belangenverstrengeling bij de versto0ming van Van Gelder.
- Van Gelder richtte in 1845 de stoompapiermolen De Eendracht op, die als een van de eerste met een papiermachine en stoomkracht werkte, maar nog steeds lompen als grondstof gebruikte.
- De receptenboeken van Van Gelder, met precieze mengverhoudingen van lompen, houtslijp en kleurstoffen, zijn uniek in Nederland en werden gered door Jur Kingma en de Zaanstreek.
- De fabriek van Van Gelder werd in 1944 door de Duitsers ontmanteld en afgebroken; alleen een maquette en een schilderij herinneren nog aan de grote fabriek.