Het geheugen van Brabant

In deze aflevering hoor je hoe de ontheemding van Molukkers in Nederland escaleert tot de gewelddadige treinkapingen en gijzelingen in de jaren 70. Het is het verhaal van een gemeenschap die jarenlang wachtte op erkenning, maar uiteindelijk haar toevlucht nam tot acties die het land op zijn kop zetten. Ook de moeizame weg naar excuses van de Nederlandse regering komt aan bod.

• Bij de treinkaping bij De Punt in 1977 kwamen zes kapers en twee gegijzelden om, na een militaire actie van drie weken.
• Uit een ARQ-onderzoek uit 2025 bleek dat bijna alle gegijzelde schoolkinderen van Bovensmilde geen wrok tegen de Molukse gemeenschap voelen.

Deze aflevering graaft in de verborgen geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Brabant, precies 75 jaar nadat de eerste gezinnen in voormalig kamp Vught aankwamen. Via het persoonlijke verhaal van Ton, die er als kind woonde, en de vlieger van Manoa's opa, wordt duidelijk hoe een tijdelijk verblijf uitgroeide tot een leven in Nederland. Een zoektocht langs archieven, herinneringen en de vraag waarom dit verhaal nog altijd onderbelicht is.

• In 1951 werden bijna 13.000 Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen naar Nederland gebracht; bijna een kwart van hen kwam terecht in woonoord Lunetten in Vught.
• De Molukse KNIL-gezinnen werden in 1951 gehuisvest op het terrein van het voormalige concentratiekamp Kamp Vught, dat nog omringd was door prikkeldraad.

In een archief stuit een onderzoeker op een vergeten dossier met daarin een verrassende bekentenis: een zwerver beweert de elfjarige Marietje Kessels te hebben vermoord, achttien jaar na de gruwelijke daad. Maar klopt zijn verhaal wel, of is het een product van een verwarde geest? Deze aflevering ontrafelt de onverwachte bekentenis en de feiten die hij mogelijk verkeerd blijkt te hebben.

• In 1918 bekende zwerver Henri Breithaupt de moord op Marietje Kessels, maar zijn verhaal zat vol tegenstrijdigheden.
• Breithaupt beweerde dat hij Marietje in Tilburg had vermoord, maar hij wist niet eens in welke stad de kerk stond.

Weg met de doorgekookte spruitjes en vormloze schorten: in dit tweede deel van het tweeluik over de huishoudschool deinen we mee op de tweede feministische golf en ontdekken waarom het definitief spaak liep tussen de opgroeiende meisjes en dit ooit zo vooruitstrevende schoolsysteem. Oud-leerlingen Gonny, Ans en Dorothé vertellen over strenge kapelaans, veranderende tijden en de strijd om zélf je toekomst te bepalen. Samen met onderzoeker Laura van Hasselt hoor je hoe de puzzelstukjes in elkaar passen en bovendien: wat onthult die verborgen strijd van toen over hoe we nu naar elkaar kijken? Reageren? podcast@bhic.nl of met een spraakbericht naar Whatsapp: 06-12887717 Lees meer over de huishoudschool: www.bhic.nl/huishoudschool Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Afleveringen met ondertiteling: www.youtube.com/@bhicarchief Het geheugen van Brabant is een podcast van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in 's-Hertogenbosch en wordt gemaakt door Marilou Nillesen, met dank aan het podcastteam: Margot America (communicatie), Ninke van der Heijden (website), Mathilde Min (beeldredactie), Marvin de Rooij (eindmixage), Anton Schuttelaars (onderzoek) en Christian van der Ven (eindredactie). Speciale dank voor deze aflevering aan Gonny van der Ven, Ans Trimbach, Dorothé van der Heijden en onderzoeker Laura van Hasselt. Fragment Huishoudbeurs in de RAI 1965 (YouTube) Fragment Achter het Nieuws met minister Cals over Mammoetwet (Beeld & Geluid, BNN Vara) Muziek: True Comedy Detective (Envato Elements) Haunted Guitar (Envato Elements) Fairytales (Envato Elements) Cooking Slow (Envato Elements) Awesome music (Envato Elements) Adamo - Tombe la neige (YouTube) Golden Earrings - Dong Dong Diki Digi Dong (YouTube) Reinier Sijpkens - Ode aan 400 jaar Amsterdamse grachten (YouTube)

• Op het hoogtepunt in 1967 telde de huishoudschool ruim 150.000 leerlingen en meer dan 300 scholen in Nederland.
• In de jaren 60 leerden meisjes op de huishoudschool nog met een wasbord wassen, terwijl thuis vaak al een wasmachine stond.

In de jaren zestig werden jonge meisjes op de huishoudschool klaargestoomd voor het huwelijk, maar voor velen voelde dat als een gemiste kans. Oud-leerlingen vertellen hoe ze zonder inspraak werden weggestuurd, terwijl hun broers wél mochten doorleren. Deze aflevering laat zien hoe een school die ooit bedoeld was als emancipatie, uitgroeide tot een symbool van knellende rolpatronen.

• De Huishoudschool in de jaren zestig leerde meisjes strijken met een zwaar strijkijzer zonder thermostaat, wat als 'jaar nul' werd ervaren.
• Ongeveer 70.000 meisjes bezochten de Huishoudschool op haar hoogtepunt, een enorme groei van 1.300 leerlingen rond 1900.