Geschiedenis

Maria versus Brabo: beeld en identiteit in Antwerpen

Luister op Podspot Luister op Spotify

In deze aflevering duikt Joost Houtman in de religieuze spanningen van het 19e-eeuwse Antwerpen, waar burgemeester Legrelle de Madonna terugplaatst op het stadhuis. Daarnaast vertelt hij het verhaal van de eerste zwarte Afrikaanse vrouw in de westerse kunst, getekend door Albrecht Dürer, en de complexe geschiedenis van slavernij in de stad.

Het Verhaal van Antwerpen · 12 januari 2026 · 45 minuten

Aflevering 4: De heks en de slavin

Vermeld in deze aflevering

Film, series & documentaires 1

Film

12 Years a Slave

2013, geregisseerd door Steve McQueen

Opvallend

Het Brabo-beeld op de Grote Markt kreeg in 1887 zijn blote achterwerk naar de Madonna op het stadhuis gericht, als bewust antiklerikaal gebaar van de liberale stadsregering.
Clara Goesen, een migrante en vermoedelijk sekswerker uit Straatsburg, was de enige die in Antwerpen voor hekserij op de brandstapel belandde; zij krijgt mogelijk een straatnaam ter rehabilitatie.
Albrecht Dürers zilverstifttekening van Katharina uit 1521 is de eerste afbeelding van een zwarte Afrikaanse vrouw in de westerse kunst; zij leefde als slavin in een Portugees handelshuis in Antwerpen.
Het 16e-eeuwse Antwerpse rechtsbeginsel 'geen slaven in Antwerpen' werd zelden gehandhaafd: in 1530 kreeg de gevluchte slaaf Simon de Blankemoor zijn vrijheid toen de stad weigerde hem terug te geven aan zijn Portugese eigenaar.
Het oorspronkelijke Brabo-beeld dat in 1587 de Madonna op het stadhuis verving, verdween in 1812; in 1887 kreeg het nieuwe, naakte Brabo-beeld opnieuw een prominente plek vlak voor de Madonna.

Afleveringen