10 podcasts over vergeten vrouwen in de Lage Landen
In de meeste geschiedenisverhalen over de Lage Landen zijn mannen de hoofdrolspelers. Daarom zochten we podcasts die de stemmen van vrouwen uit alle lagen van de samenleving laten horen: adellijke machtsstrijd, dagelijks leven van werkende vrouwen.
Hoe vorstinnen de middeleeuwen regeerden
Els De Paermentier en Lisa Demets vertellen in De vorstinnen van Vlaanderen over middeleeuwse vorstinnen als Judith, Margaretha en Maria. Ze regeerden, onderhandelden, spanden netwerken aan en voerden politiek in een wereld die op mannen was ingericht.
Twee adellijke vrouwen die het anders deden
In Vrouwen des Huizes tonen historici Mirella Marini, Freeke De Meyer en podcastmaker Anke Verschueren aan de hand van brieven en archieven hoe hertogin Anna van Croy en gravin Marie Catherine van Merode hun domeinen bestuurden en via huwelijkscontracten en kunstcollecties politieke invloed uitoefenden.
Een dienstbode en haar mevrouw
Mina Marinussen was twaalf toen ze in Zeeland als dienstbode ging werken. In Mina & Mevrouw hoor je hoe haar leven verweven was met dat van haar werkgeefster, en hoe klassenverschillen en afhankelijkheid de relatie tussen beide vrouwen bepaalden.
De schaamte van Josina Peeleboom: een 18e-eeuws drama
Een 26-jarige dienstbode bevalt in 1788 in het geheim en verwondt haar pasgeboren dochtertje met een schaar uit haar naaidoosje. Tijdens het verhoor legt de drossaart het met bloed besmeurde voorwerp op tafel om haar tot een bekentenis te dwingen. De fatale schaamte van Josina Peeleboom laat ook zien hoe 18e-eeuwse rechters dachten over vrouwelijke seksualiteit: volgens hen kon een vrouw enkel zwanger worden als ze een hoogtepunt bereikte, waardoor verkrachte vrouwen per definitie niet zwanger konden zijn.
Sanne Parnier: de vergeten kunstenares die Parijs veroverde
De vergeten kunstenares die in haar eentje Parijs veroverde betaalde op de Académie Colarossi in Parijs dubbel zoveel als mannen voor dezelfde schilderlessen. Als ateliervrouw mocht ze wel naaktmodellen tekenen, maar die modellen moesten een broekje aanhouden. Aan de hand van haar brieven en agenda's schetst de aflevering een jonge Haagse kunstenares die zich in de mannenwereld een eigen pad baande en bewust niet trouwde met Johan Toorop.
Helene Kröller-Müller en de kunstvervalsingen
Pieter van Os behandelt de Wackeraffaire, de zwendel met nagemaakte Van Goghs die ook Helene Kröller-Müller parten speelde. De ontmaskerde vervalsing. Het onwaarschijnlijke levensverhaal van Helene Kröller-Müller laat zien hoe de verzamelaarster worstelde met de grens tussen echt en onecht, en hoe haar eigen smaak de kunstwereld beïnvloedde.
Feministen kraken een pand: de eerste vrouwenopvang
In 1974 kraakte een groep feministen een pand in Amsterdam en opende het eerste Blijf van m'n Lijf-huis, het onderwerp van Blijf van m'n Lijf: vijftig jaar opvang voor mishandelde vrouwen. Prostituees hielpen de politie afleiden zodat de activisten het pand konden binnendringen. Twee weken na de opening verbleven er al twaalf vrouwen en twintig kinderen in het gekraakte huis.
Geen volmaakte man of vrouw: Johanna Hobjes' pleidooi voor gelijkheid
Historicus Marije van der Heijden bespreekt in deze aflevering van Zin van de dag een opvallende tekst van Johanna Hobjes uit 1643. Die pleitte er al in de zeventiende eeuw voor dat mannen en vrouwen gelijk zijn: volgens haar is geen mens volmaakt, en wie een van beide seksen bekritiseert, is zelf dwaas. Hobjes raadde daarbij aan de meetlat van man-vrouw-idealen in de plomp te gooien. Ook streed ze voor het recht van vrouwen om te lezen en te schrijven, opvallend modern voor haar tijd.
De vergeten zakenvrouw die de Nederlandse Bank redde
Johanna Borski was een van de rijkste Nederlanders van de negentiende eeuw, maar als vrouw mocht ze het beursgebouw niet betreden. In de aflevering De vrouw die de Nederlandse bank redde en de eerste spoorlijn financierde hoor je hoe ze na de dood van haar man het familiebedrijf overnam en de Nederlandse Bank voor een faillissement behoedde door de resterende aandelen op te kopen. Haar zaken liet ze doen door boekhouder Stoop. Ook financierde ze de eerste spoorlijn van Haarlem naar Amsterdam, tegen de voorspelling in dat passagiers zouden stikken door de snelheid.
Vrouwen in de bokkerrijders: misdadigers of slachtoffers?
Eva Custers en Henk Hover zoeken uit welke rol vrouwen in de bokkerrijdersbendes speelden. Volgens hen verkleedden vrouwelijke bendeleden zich als mannen en maakten ze hun gezicht zwart tijdens nachtelijke inbraken, waardoor ze zelden in de geschiedenisboeken opduiken. Rechters gebruikten voor hen wel de 'spin', een apparaat met punten dat lichaamsdelen samenperste. Van de 1200 gevangenen werden er ruim 600 geëxecuteerd; volgens Katharina Scholtens was zeker driekwart daarvan onschuldig door foltering.
