OVT Doc

Moet de Slag bij Ane uit 1227 uitgroeien tot een feestdag voor Drenthe? Deze aflevering onderzoekt dat idee aan de hand van historici, archeologen en inwoners. Een zoektocht naar identiteit, trots en de vraag of Drenthe toe is aan een eigen feestdag.

• De Slag bij Ane in 1227 werd gewonnen door boeren en ridders van Rudolf van Coevorden toen de paarden van bisschop Otto's leger wegzakten in onzichtbaar drassig land.
• De slag bij Ane wordt de 'Drentse Guldensporenslag' genoemd, een verwijzing naar de Vlaamse overwinning op de Fransen in 1302.

17 oktober 2026 · 36 minuten

Carmen als stigma: hoe een opera clichés over Roma versterkt

Carmen is een van de beroemdste opera's, maar zit vol vooroordelen over Roma en Sinti. Theatermaker Giovanni Brandt, zelf van Roma afkomst, maakt een satire-remake om het stereotype te doorbreken. Hij speelt zelf Carmen en confronteert het publiek met de schadelijke beeldvorming.

• Theatermaker Giovanni Brandt, zelf van Roma afkomst, speelt in zijn remake Carmen zelf de hoofdrol, als eerste Roma-acteur, compleet met flamencojurken en een roos in zijn haar.
• Prosper Mérimée’s roman Carmen uit 1845 bevat een appendix waarin Roma en Sinti worden beschreven met ongelooflijke viezigheid en een blik als van een wild dier.

Ook als burgerlijk journalist en commentator bleef vrijdenker Anton Constandse de staande macht bekritiseren. De BVD hield hem tot zijn dood in 1985 nauwlettend in de gaten, zelfs via informanten in zijn omgeving. Zijn strijd tegen kerk en dogma leeft voort, maar zou hij in de huidige tijd nog een thuis vinden bij links?

• De BVD hield Anton Constandse van 1945 tot zijn dood in 1985 in de gaten, inclusief al zijn lezingen; informanten kwamen uit zijn directe vriendenkring.
• In 1955 probeerde de BVD via de hoofdredacteur journalist Henk Hofland te recruteren om Constandse te bespioneren, maar Hofland weigerde.

Anton Constandse was de anarchistische opa van Paul van der Gragt, een vrijdenker die fulltime revolutionair was. Hij streed tegen kerk, kroeg en kapitaal, belandde in de gevangenis en overleefde de Tweede Wereldoorlog als gijzelaar. Deze aflevering vertelt zijn indrukwekkende leven, van revolutionair idealist tot journalist bij het Handelsblad.

• Anton Constandse wist in 1921 een moordaanslag op de minister van Oorlog te voorkomen door zijn vriend Joda Haas met een lange wandeling door Den Haag op andere gedachten te brengen.
• In 1933 was Anton Constandse de eerste die werd aangeklaagd op grond van de nieuwe

Deze aflevering onderzoekt hoe de dienstplicht tijdens de Koude Oorlog transformeerde tot een instrument voor een paraat leger, met angstige soldaten langs het IJzeren Gordijn. Na de val van de Muur verdwijnt de Koude Oorlogdreiging en wordt het instituut onhoudbaar door professionalisering en maatschappelijke verandering. Eind jaren negentig wordt de dienstplicht opgeschort, waarna een beroepsleger met nieuwe uitdagingen voor werving en training ontstaat.

• In 1954 bereikte de dienstplicht in Nederland met 70.000 man een absoluut hoogtepunt tijdens de Koude Oorlog.
• Dienstplichtigen moesten in de jaren 50 binnen 24 tot 48 uur paraat staan voor een mogelijke aanval vanuit het Oosten in Duitsland.