Geschiedenis

De opkomst van de dienstplicht in Nederland

In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van de dienstplicht in Nederland, vanaf de invoering onder Napoleon tot de opschorting in 1996. Oud-militairen en historici vertellen over de eerste keuringen, het lot van de remplaçanten en de vormende kracht van de diensttijd. Het is het begin van een reeks over hoe een heel land leerde marcheren, afzien en soms verzetten.

OVT Doc · 4 september 2026 · 32 minuten

De Dienstplicht deel 1. De opkomst.

Opvallend

  • De Franse conscriptie in 1799 leidde tot de eerste keuring in Venlo, waarbij veel jongens naar Noord-Limburg vluchtten.
  • In de 19e eeuw konden dienstplichtigen zich laten vervangen door een remplaçant, een praktijk die het principe van algemene dienstplicht ondermijnde.
  • Sommige mannen verminkten zichzelf door een duim af te snijden of tanden te trekken om ongeschikt voor militaire dienst te worden verklaard.
  • Een vrouw kreeg per vergissing een oproep voor de keuring omdat een ambtenaar haar naam aanzag voor die van een man.
  • In 1965 werd een man die zijn oproep negeerde, thuis opgepakt door twee marechaussees en belandde hij een nacht in