Geschiedenis
Elektriciteit in Utrecht: van gaslamp tot energietransitie
Bert Poortman neemt je mee langs een eeuw Utrechtse elektriciteitsgeschiedenis, van de eerste centrale in 1906 tot de centrales aan het Merwedekanaal. Hij vertelt hoe elektriciteit de stad veranderde en waarom industrieel erfgoed zoals de PEGAS-gebouwen en de iconische schoorsteen behouden moet blijven. Een aflevering over licht, kracht en warmte, en over de lessen uit het verleden voor de energietransitie van nu.
Podcast Oud-Utrecht: Bert Poortman over elektriciteit en erfgoed
Opvallend
- In Utrecht werden de eerste elektriciteitsaansluitingen in 1906 gerealiseerd, maar pas vanaf 1922 tot 1930 groeide het aantal van 10.000 naar 42.000, waarmee de hele stad werd geëlektrificeerd.
- Het eerste elektriciteitsbedrijf in Utrecht gebruikte een batterijkamer om pieken op te vangen, een techniek die nu een comeback maakt bij de energiecentrale aan de Merwedekanaal.
- De opkomst van de zelfbouwradio in de jaren 1930 stimuleerde elektriciteitsafname in Utrecht, omdat mensen met bouwpakketten en een figuurzaag hun eigen toestel in elkaar knutselden.
- In de jaren 1960 zorgde de introductie van de koelkast en televisie voor een 'huishoudelijke tsunami' aan apparaten, waardoor het energieverbruik per inwoner verdrievoudigde.
- De schoorsteen van 150 meter bij de elektriciteitscentrale Lage Weide werd in 1966 gebouwd vanwege zwaveldampen bij olieverbranding en is nu het hoogste punt van Utrecht, beschermd als gemeentelijk monument.