Beeldenstormen. Over kunst en geweld

Deze aflevering duikt in de beeldenstorm die IS ontketende in Irak en Syrië. Van de verwoesting van het museum van Mosul tot de vernieling van Palmyra: waarom richt de terreurgroep zich zo systematisch tegen eeuwenoud cultureel erfgoed? Midden-Oostenkenner Jef Lamberght en imam Ibrahim Laidtoes geven hun analyse van de religieuze en ideologische motieven achter deze vernietigingsdrang.

• De 82-jarige Syrische archeoloog Khaled al-Asaad werd door IS geëxecuteerd omdat hij beelden uit het museum van Palmyra had verborgen.
• IS vernielde in het museum van Mosul drieduizend jaar oude beelden met voorhamers, waaronder een gevleugelde stier die het British Museum ooit wilde verhuizen.

In België woedt een zachte beeldenstorm tegen koloniale monumenten, zoals de standbeelden van Leopold II. Activisten en wetenschappers vragen zich af waarom deze beelden nog altijd onbetwist in de publieke ruimte staan. Deze aflevering onderzoekt de geschiedenis achter de monumenten en de groeiende roep om ze te kaderen of te verwijderen.

• Het ruiterstandbeeld van Leopold II op het Troonplein in Brussel bevat koper en tin uit Belgisch-Congo, geschonken door de Union Minière du Haut-Katanga.
• In 2004 hakten activisten in Oostende een hand van een Congolese figuur aan het Leopold II-standbeeld af; toen niemand het merkte, lichtten ze zelf het stadsbestuur in.

In 1986 liep een man het Stedelijk Museum in Amsterdam binnen en sneed Barnett Newmans beroemde doek 'Who's Afraid of Red, Yellow and Blue?' aan stukken. Deze aflevering vertelt het verhaal van die aanval, de omstreden restauratie die het werk eerder verder beschadigde dan redde, en de vragen die dat oproept over kunst, waarde en vernieling. Kunsthistoricus Sven Lutiken en kunstenaar Barbara Visser delen hun fascinatie voor het werk en de bizarre nasleep van de daad.

• In 1986 sneed Gerrit Jan van Bladeren in het Stedelijk Museum het beroemde doek van Barnett Newman kapot; hij noemde zich later een 'kunstvergrenzer'.
• Restaurateur Daniel Coltrayer verpestte het werk door het met muurverf te overschilderen; de gemeente schrok terug voor zijn tegenclaim van 125 miljoen euro.

Ontdek hoe de nazi's in de jaren 30 duizenden moderne kunstwerken uit Duitse musea verwijderden. Kunsthistoricus Jacques Lust en conservator Friedrich Leen leggen uit wat 'ontaarde kunst' precies was. En ze vertellen hoe twee van die geroofde schilderijen in Brussel terechtkwamen via de veiling in Luzern.

• In 1937 trok de tentoonstelling 'Entartete Kunst' in München meer dan twee miljoen bezoekers, ruim drie keer zoveel als de officiële nazi-kunsttentoonstelling.
• Kunstenaar Emil Nolde was zelf lid van de nazipartij, maar toch werden meer dan duizend van zijn werken uit Duitse musea verwijderd als 'ontaard'.

3 augustus 2016 · 26 minuten

De suffragette die een meesterwerk aan flarden sneed

In 1914 hakt suffragette Mary Richardson met een bijl op Velázquez' beroemde Venus in de National Gallery. Haar aanval op dit iconische naakt is een radicale protestdaad voor vrouwenstemrecht en tegen de objectivering van het vrouwelijk lichaam. Wat zegt deze symbolische vernieling over kunst, macht en de strijd voor gelijkheid?

• Mary Richardson gaf de Venus van Velázquez zeven slagen met een bijl en werd daarna bekend als 'Slasher Mary'.
• De aanval op de 'Rokeby Venus' veroorzaakte meer verontwaardiging in de kranten dan de gedwongen voeding van hongerstakende suffragettes.