Geschiedenis
Beeldenstrijd in Byzantium: hoe keizers en keizerinnen de iconen bepaalden
In deze aflevering duiken we in de Byzantijnse beeldenstorm, een periode waarin keizers en kerkelijke leiders fel streden over de vraag of religieuze afbeeldingen mochten bestaan. We ontdekken hoe keizer Leo III en zijn opvolgers iconen lieten vernietigen, en hoe twee keizerinnen uiteindelijk de beeldenverering herstelden. Daarnaast laat icoonschilder Joris van Aal zien hoe die eeuwenoude traditie tot op vandaag voortleeft.
4. De Byzantijnse beeldenstorm
Opvallend
- In 726 gaf keizer Leo III het bevel een Christusafbeelding boven de paleispoort te verwijderen, wat volgens bronnen tot hevige rellen leidde.
- Keizer Constantijn V werd door tegenstanders ‘Meneer Kaka’ genoemd, omdat hij als baby in het doopvont zou hebben gepoept.
- Zowel keizerin Irene als keizerin Theodora maakte een einde aan een fase van de beeldenstorm; Theodora's decreet van 843 herstelde de beeldenverering definitief.
- Het concilie van Nicaea (787) legde vast hoe heiligen moesten worden afgebeeld, met vaste gelaatstrekken, attributen en kleuren; die traditie geldt nog steeds.
- Beeldenvereerders rechtvaardigden iconen via de menswording van Christus en vergeleken de overlevering van beelden met die van de evangelieteksten, die even betrouwbaar zou zijn.