Nottebohmlezingen

11 mei 2026 · 1h2m

Ivo Michiels: de last van een verzwegen verleden

In deze lezing vertelt Sigrid Bousset hoe ze na de dood van Ivo Michiels diens verzwegen oorlogsverleden ontrafelde. Ze schetst het portret van een schrijver die zijn leven lang gebukt ging onder schuld, angst en geheimen. Tegelijk werpt ze een intieme blik op Christiane, de vrouw die naast hem leefde en pas na haar dood haar eigen stem kreeg.

• Ivo Michiels werd na de oorlog veroordeeld voor lidmaatschap van de Germaanse SS en verbleef een jaar in de abdij van Hemixem, een interneringscentrum.
• Zijn strafdossier bleef tot na zijn dood onduidelijk; pas bij inzage door zijn zoon en de auteur bleek hij lid van D-Vlag en de SS.

30 maart 2026 · 1h5m

Een kroniek van oproer: hoe een gewone Antwerpenaar de Tachtigjarige Oorlog overleefde

In deze Nottebohmlezing duiken Bram De Ridder en Joost Van Meerbeeck in het leven van Adriaan van Meerbeek, een vergeten kroniekschrijver die de opstand en omwenteling van de 16e-eeuwse Nederlanden van dichtbij meemaakte. Aan de hand van zijn pas herontdekte kroniek schetsen ze een indringend beeld van een turbulente periode vol beeldenstorm, Spaanse furie en de val van Antwerpen. Een persoonlijk en menselijk verhaal over overleven in woelige tijden, verteld door twee gepassioneerde vertellers.

• Adriaan van Meerbeek beschreef de Spaanse Furie van 1576 in slechts anderhalve kolom, terwijl de stad 7000 doden telde op 80.000 inwoners.
• Zijn kroniek uit 1620 leverde hem 240 gulden op van het Antwerpse stadsbestuur, waarmee hij later in Brussel een drukkerij opbouwde.

26 februari 2026 · 52 minuten

Montaigne en de kunst van het innerlijke gesprek

In deze Nottebohmlezing gaan Alexander Roose en Tinneke Beeckman in gesprek over Montaignes tijdloze levenslessen. Ze verkennen hoe de zestiende-eeuwse filosoof in zijn essays worstelt met melancholie, vriendschap en de vraag hoe we innerlijke rust vinden. Een aflevering over zelfkennis, nieuwsgierigheid en de kunst van het oordeel opschorten.

• Montaigne leerde als kind Latijn als moedertaal, zodat hij zijn eigen moeder niet goed kon verstaan, een paradoxale opvoeding van zijn vader.
• Zijn privébibliotheek telde 1.200 à 1.500 boeken, evenveel als een Oxfordse collegebibliotheek aan het begin van de zestiende eeuw.

12 februari 2026 · 1h13m

Stadsgroen als strijdtoneel: van 19e-eeuwse parken tot moderne protesten

Waarom verdwijnt stedelijk groen altijd net wanneer bewoners het het meest nodig hebben? Deze lezing neemt je mee door anderhalve eeuw Antwerpse groenpolitiek, van de eerste stadsparken tot actiegroepen die bomen omarmen. Bart Tritsmans laat zien dat elke generatie opnieuw strijdt om natuur in de stad te temmen – of juist niet.

• In 1859 werden bij de aanleg van het stadspark van Antwerpen meer dan 6000 handtekeningen verzameld tegen de kap van volwassen bomen op de oude Spaanse omwallingen.
• In 1865 moesten fietsers in het Antwerpse stadspark een licht op hun fiets bevestigen om ’s avonds te mogen rijden, omdat ze een gevaar vormden voor wandelaars en paarden.

In deze aflevering ontrafelt Thijs Porck een manuscriptenmoordmysterie rond duizend jaar oude fragmenten die opduiken in boekbanden in Alkmaar. De zoektocht leidt van Nederlandse archieven naar Cambridge, Haarlem en Polen, waar stukken van hetzelfde 11e-eeuwse psalterium uit Winchester opduiken. Mogelijk gaat het om het verdwenen psalmenboek van de Engelse prinses Gunhild, dat in 1561 voor het laatst in Brugge werd gezien.

• Bij onderzoek in het Regionaal Archief Alkmaar stuitten archivarissen op duizend jaar oude perkamentfragmenten met Oud-Engelse glossen, verborgen in vier boekbanden uit 1600.
• De fragmenten behoorden tot een elfde-eeuws psalter dat later over Europa verspreid raakte: ook in Cambridge, Haarlem, Sondershausen en het Poolse Elbląg doeken er stukken op.