Tijdgeest

In het Turkse Mira wordt midden in de nacht het graf van Sint-Nicolaas geopend door gewapende handelaars uit Bari. Ze stelen zijn beenderen, niet uit boosaardigheid, maar om de heilige te 'redden' uit handen van islamitische overheersers. Deze roof blijkt een slimme zet: relieken trekken pelgrims aan en zorgen voor economische bloei, waarmee Bari zijn eigen citymarketing lanceert.

• In 1087 roofden 62 gewapende handelaren uit Bari midden in de nacht het graf van Sint-Nicolaas in Mira en verpakten zijn botten in een zak.
• Bij het openen van Nicolaas' graf steeg er een heerlijk parfum op in plaats van verrottingslucht, wat als goddelijk teken werd gezien.

8 december 2018 · 33 minuten

Seksualiteit als politieke keuze: het radicale ideaal van Paarse September

In de jaren '70 stelde de radicale feministische beweging Paarse September dat lesbisch zijn een politieke keuze was voor échte feministen. Dit idee zette de vrouwenbeweging op scherp en zorgde voor een golf van discussie en spanning tussen hetero- en lesbische vrouwen. Presentator Julie Blase duikt in de oorsprong en gevolgen van deze omstreden stroming.

• Paarse september stelde in 1972 dat homoseksualiteit een politieke keuze was: alleen lesbische feministen namen het feminisme serieus.
• Anja Meulenbeld beschrijft dat heterovrouwen in praatgroepen vooral klaagden over mannen, terwijl lesbiennes zich daar niet thuis voelden.

In deze aflevering onderzoekt Julie Bercé het opmerkelijke plan van Chinese intellectuelen en leiders, waaronder Mao Zedong, om het eeuwenoude karakterschrift af te schaffen en te vervangen door een alfabet. Waarom wilden ze van dit culturele erfgoed af, en waarom is het uiteindelijk nooit gebeurd?

• Mao Zedong beloofde in 1936 dat het Chinese schrift binnen drie jaar door het Latijnse alfabet vervangen zou zijn.
• Een Chinese typemachine uit de jaren 60 bevatte 2.500 stempelstafjes en het typen van vier karakters duurde ruim twee minuten.

25 november 2018 · 24 minuten

Zelfmoordgolf in Duitsland aan het einde van de Tweede Wereldoorlog

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog pleegden duizenden Duitsers zelfmoord uit angst voor het Rode Leger, aangewakkerd door nazi-propaganda. In het stadje Demin leidde dit tot een massale zelfmoordgolf, waaronder de moeder van de toen 10-jarige Brigitte die haar kinderen probeerde te beschermen. Historici zwijgen hier al decennia over, maar dit verhaal werpt een nieuw licht op een vergeten hoofdstuk van de oorlog.

• In het Duitse Demin pleegden naar schatting 700 tot 1200 van de 10.000 inwoners zelfmoord rond het einde van WOII.
• Brigitte Rosso overleefde een zelfmoordpoging omdat ze haar polsen niet goed doorsneed; ze bleef levenslang last houden van haar hand.

Begin 20e eeuw presenteert de Nederlandse onderzoeker Bernalot Moens een gewaagd plan: het kruisen van apen en mensen om Darwins evolutietheorie te bewijzen. Met steun van gerenommeerde wetenschappers probeert hij financiering te krijgen voor een experiment in Afrika, maar stuit op weerstand. In deze aflevering hoor je het verhaal van zijn omstreden crowdfundingscampagne en de mediahype die ontstond.

• In 1907 publiceerde Bernalot Moens een brochure met het plan om apen kunstmatig te bevruchten met menselijk sperma om Darwins evolutietheorie te bewijzen.
• Moens kreeg steun van de beroemde bioloog Ernst Haeckel en Nobelprijswinnaar Metchnikoff, maar kreeg geen subsidie van de Koninklijke Nederlandse Academie der Wetenschappen.