De Universiteit van Vlaanderen Podcast

Sta jij er wel eens bij stil dat al jouw keuzes, van ontbijt tot partner, eigenlijk niet vrij zijn? Universiteit van Vlaanderen legt uit waarom alles wat je doet al vastligt in een keten van oorzaken. Ontdek waarom het gevoel van vrije wil een illusie is.

• De filosofe stelt dat ze haar partner via een dating app niet uit vrije wil koos, maar door gedeelde vrienden en persoonlijke voorkeuren die vastlagen.
• Het publiek vond een roker met longkanker schuldiger dan een skiër met gebroken benen, terwijl beiden een verhoogd risico door hun leefstijl hadden.

Wat veroorzaakt die harde knal wanneer een vliegtuig door de geluidsmuur gaat? Het blijkt dat het vliegtuig zijn eigen geluidsgolven inhaalt, waardoor een schokgolf ontstaat die als een luide knal hoorbaar is. Universiteit van Vlaanderen legt uit hoe dit fenomeen werkt en waarom de piloot zelf niets hoort.

• Op 14 oktober 1947 doorbrak Chuck Yeager als eerste de geluidsmuur, waarbij zijn vliegtuig de knal overleefde.
• De geluidsmuur is een kegel van samengeperste geluidsgolven; de luide knal ontstaat door een plotse druk- en temperatuurverandering.

Professor Thomas Herthoch legt uit hoe de Einsteintelescoop, een ondergrondse detector voor gravitatiegolven, mogelijk in de Voerstreek komt. Het apparaat moet de echo's van de oerknal opvangen en de donkere kant van het heelal ontsluiten. Dit project belooft een van de grootste wetenschappelijke doorbraken van de 21e eeuw te worden.

• De Einsteintelescoop is geen gewone telescoop maar een ondergrondse driehoek van 30 kilometer die gravitatiegolven detecteert op 200 meter diepte.
• De laserstralen in de telescoop moeten afstanden van 10 kilometer meten tot op de diameter van een atoomkern, slechts 10^-18 meter.

Moet je je tanden poetsen voor of na het ontbijt? Het belangrijkste is dat je poetst, maar wacht na het ontbijt minstens een half uur om je glazuur te beschermen. Het zuur uit voedsel verzwakt namelijk je tandglazuur, en direct poetsen kan dan schadelijk zijn.

• Het is beter een half uur tot een uur te wachten met poetsen na het ontbijt, omdat het zuur van het eten het glazuur tijdelijk verzwakt.
• Fluoride uit tandpasta wordt tijdens het herstelproces ingebouwd in het glazuur en maakt het aanzienlijk sterker tegen zuuraanvallen.

Jongeren zijn tijdens de puberteit biologisch ingesteld om later te gaan slapen en later wakker te worden. Vroeg moeten opstaan voor school zorgt bij velen voor een chronisch slaaptekort, met negatieve gevolgen voor hun gezondheid en prestaties. Daarom pleit deze aflevering voor een latere starttijd van de middelbare school, zoals eerder al in het buitenland is bewezen.

• Jongeren kunnen er biologisch niets aan doen dat ze later moeten slapen: door vertraagde hormoonafscheiding zijn ze geen ochtendmensen.
• Experts zijn het erover eens dat jongeren gemiddeld 9,2 uur slaap nodig hebben, ruim boven de minimumnorm van 8 uur.