Waarom we doen wat we doen: 10 podcasts over menselijk gedrag
Op een gewone dag betrap je jezelf op een vreemde gewoonte of een onverklaarbare reactie, en je snapt niet waarom. We zochten afleveringen die zulk gedrag uit elkaar halen, zoals vakantieruzie en de donkere afstandsbediening.
Waarom je op vakantie ruzie krijgt en ouderen lange mouwen dragen
Wetenschappers van de vijf Vlaamse universiteiten beantwoorden in De Universiteit van Vlaanderen Podcast waarom we op vakantie ruziemaken en waarom ouderen in de zomer lange mouwen dragen. Ook de vraag ‘waarom val ik niet af terwijl ik drie keer per week sport?’ komt aan bod.
Het raadsel van de donkere afstandsbediening
Laura Goffarts ergert zich mateloos als ze de afstandsbediening weer eens kwijt is tijdens het tv-kijken. Hoogleraar neuropsychologie Selin Gilbert legt in Waarom de afstandsbediening vaak onvindbaar is uit dat de donkere kleur van de afstandsbediening ervoor zorgt dat hij opgaat in de omgeving en daardoor moeilijk te vinden is. Goffarts vertelt ook dat ze vijf euro betaalde voor een app om haar telefoon als afstandsbediening te gebruiken, maar die werkt om mysterieuze redenen niet goed. Volgens Gilbert werkt systematisch de ruimte afwerken en terugdenken aan het laatste gebruik veel beter.
Zelfs Jeremy Bentham zit al 194 jaar op zijn vaste plek
Sofie Lemaire zoekt uit waarom we zo hechten aan een vaste plek, zoals je eigen kant van het bed of een stamstoel in café Den Engel. Gedragspsychologen vertellen haar dat gewoontes ontstaan uit energiebesparing, en dat flexplekken op kantoor juist stress en identiteitsverlies geven. Het hardst blijft het beeld van de 19de-eeuwse filosoof Jeremy Bentham, die in Londen al 194 jaar postuum op zijn vaste stoel zit. In Waarom iedereen een vaste plek wil, en wat er gebeurt als die verdwijnt vertelt Lemaire waarom die drang naar een vast plekje zo diep zit.
Een glimlach op je profielfoto is 2,1 miljoen dollar waard
Brankele Frank en Malou Holshuijsen zoeken in Vertrouwen: een kwestie van intuïtie en ervaring uit hoe ons brein razendsnel beslist wie we vertrouwen. Ondernemers die op hun profielfoto glimlachen krijgen volgens hen gemiddeld 2,1 miljoen dollar meer aan investeringen en 17 procent meer kans op een succesvol akkoord. Verder kijken ze naar gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal en oxytocine, en vragen ze voorbijgangers wat voor hen de doorslag geeft.
Spinoza's wijsheid: menselijk gedrag begrijpen in plaats van veroordelen
Jooram Steijn past Spinoza's ideeën toe op een hedendaagse ergernis: de morele verontwaardiging waarmee gelijkgestemde bubbels elkaar bestoken. In gesprek met Marije van der Heijden vertelt hij dat Spinoza's onvoltooide Tractatus Politicus stelt dat je menselijk handelen moet begrijpen zonder het te bespotten, te betreuren of te verafschuwen. Steijn deed dat zelf in de klas door de oorzaken van het gedrag van een vervelende leerling te onderzoeken, wat hem milder maakte.
Waarom we bij stress precies het tegenovergestelde eten van wat we weten
Wie onder stress zit, eet precies wat hij normaal zou laten staan. Alexander Lippeveld en zijn gasten leggen in Waarom we eten wat we eten: de kracht van emoties en gewoonten uit waarom: de activiteit in de prefrontale cortex neemt af, het oerbrein neemt over. Ook de protein-hype krijgt ervan langs: volgens hen is die vooral een slimme marketingtruc, net als light-producten die minder vet maar meer suiker bevatten.
Vreemdgaan is voor 20 procent erfelijk
Tonie Mudde bladert door het Nederlandse tweelingregister, dat inmiddels 60.000 tweelingparen telt. In Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde vertelt ze hoe onderzoekers daaruit afleiden dat meer gedrag erfelijk is dan we dachten: vreemdgaan heeft volgens het onderzoek een erfelijke component van zo'n 20 procent, via hormonen en avontuurlijkheid. Bij roken blijkt de erfelijkheid volgens de onderzoekers alleen over verslavingsgevoeligheid te gaan. Beginnen met roken is volgens de onderzoekers vooral een kwestie van omgeving.
Waarom één op de vier mannen niet dagelijks van onderbroek wisselt
De Nieuwsblad-reporter zocht in IK VS VLAANDEREN. Hoe hygiënisch ben jij? "Ik dacht dat iedereen elke dag van onderbroek wisselde, blijkbaar niet" uit hoe proper Vlamingen zijn. Uit het 'Ik versus Vlaanderen'-onderzoek blijkt dat slechts 84 procent dagelijks van onderbroek wisselt; bij mannen zakt dat naar 75 procent, een kwart doet het dus minder vaak. Ook douchegedrag komt aan bod: meer dan één op de drie plast onder de douche, en een Vlaming verschoont zijn beddengoed gemiddeld 2,2 keer per maand.
Waarom 100 euro verlies aanvoelt als 200 euro
Ben Tiggelaar zoekt in Weerstand tegen verandering: waarom ons brein liever niet verandert uit waarom veranderen zo lastig is, ook als je het echt wil. Volgens hem voelt 100 euro verlies in het brein als ongeveer 200 euro, een overdrijving met factor 1,3 tot 2,3. Sociale afwijzing weegt eveneens zwaar: die activeert dezelfde hersengebieden als fysieke pijn. En wie iets wil veranderen, doet er volgens psycholoog Kurt Lewin goed aan eerst de remmende krachten weg te halen, want pushen werkt niet.
Waarom mannen niet praten over hun gevoelens
Annelien en Stephanie Coorevits praten met Tom Waes over waarom zoveel jongens niet leren praten over emoties. In Mannelijkheid in de 21e eeuw: op zoek naar een nieuwe rol blijkt uit een internationale studie dat een op de drie Gen-Z-jongens nog een traditioneel rolpatroon omarmt, inclusief het taboe op liefde verklaren aan vrienden. Waes bezocht in Vanuatu een matriarchale stam waar mannen moesten luisteren en sommigen werden afgemaakt als ze zich misdroegen.
