Populaire wetenschap

Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde

In deze aflevering onderzoekt Tonie Mudde hoe tweelingonderzoek in Nederland heeft blootgelegd dat meer eigenschappen genetisch bepaald zijn dan we dachten, van gedragsproblemen tot vreemdgaan. Ze spreekt met wetenschappers en een tweeling over de unieke inzichten uit het Nederlandse tweelingregister, dat al decennia data verzamelt. Ontdek waarom nature en nurture niet het hele verhaal vertellen en toeval ook een cruciale rol speelt.

Ondertussen in de kosmos · 29 juni 2026 · 29 minuten

Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde

Opvallend

  • Het Nederlandse tweelingregister, opgericht in de jaren 90 door hoogleraar Jacob Orlebeke, bevat 60.000 tweelingparen en 120.000 familieleden.
  • Uit tweelingonderzoek blijkt dat gedragsproblemen bij kinderen, zoals druk zijn of moeite met concentreren, een sterke erfelijke component hebben.
  • Vreemdgaan heeft een erfelijke component van ongeveer 20%, waarbij genen via hormonen en avontuurlijkheid het gedrag beïnvloeden.
  • De erfelijkheid van roken blijkt alleen te gelden voor verslavingsgevoeligheid; de keuze om te beginnen is volledig omgevingsbepaald.
  • Op latere leeftijd stijgt de erfelijkheid van IQ naar 75-80%, doordat kinderen zelf hun talenten ontdekken los van opvoeding.